رابعاً، در مجموع مى‌توان آسياى ميانه را بخشى از آسياى مركزى دانست كه شامل پنج جمهورى قزاقستان، تركمنستان، تاجيكستان، قرقيزستان و ازبكستان است؛ «١» ٢- ١- ٤- ازبكستان‌ ازبكستان كشورى مسطح، هموار و صحرايى است و اين ويژگى آن را از ساير جمهورى‌هاى آسياى ميانه متمايز مى‌كند. البته در شرق ازبكستان بلندى‌هايى به نام رشته كوه‌هاى تيان‌شان به ارتفاع حداكثر ٦٤٣، ٤ متر قرار دارد. ذخاير جنگلى ازبكستان اندك است و قسمت اعظم درياچه آرال، در اين جمهورى قرار دارد و حدود شش‌صد رودخانه در آن ديده مى‌شود كه جيحون (آمو دريا) پرآب‌ترين آن و نيز قابل كشتى‌رانى است. دماى هوا در اين كشور از ٣٨ درجه سانتى گراد زير صفر تا ٤٥ درجه سانتى‌گراد بالاى صفر متغير است.
ازبكستان داراى معادن اورانيوم، آلومينيم، زغال سنگ، مس، سرب، روى و تنگستن و منابع نفت و گاز است، و گاز طبيعى بعضى از همسايگان خود را نيز تأمين مى‌كند. علاوه بر اين، ازبكستان طلاى فراوان و بسيار مرغوب براى عرضه به بازار جهانى در اختيار دارد. «٢» ازبكستان و ماوراء النهر، بين دو رودخانه سير دريا (سيحون) و آمو دريا (جيحون) قرار دارد و صحراها (مانند صحراى قزل قوم)، بيشترين خاك اين كشور را در بر مى‌گيرد.
سرزمين ازبك‌ها به استثناى درياچه آرال (خوارزم سابق) به درياى ديگرى راه ندارد.
بنابراين، محصور در خشكى است. سمرقند و بخارا و خيوه از شهرهاى جمهورى ازبكستان است، امّا با وجود قدمت تاريخى و فرهنگى آن دو، تاشكند به عنوان پايتخت انتخاب شده است. تاشكند يا شهر سنگى، بزرگ‌ترين شهر آسياى ميانه به شمار مى‌رود. «٣» ازبكستان از قرن ششمِ قبل از ميلاد مسيح تا كنون، به ترتيب تحت سيطره دولت‌