٤- ٤- اهميت و جايگاه درياى خزر «كاسپين، آبسكون، قزوين، ارقانيا، بحرباب، ديلم، عجم، طبرستان و خزر» مشهورترين نام‌هاى درياى مازندران هستند، نام درياى خزر، منسوب به قوم خزرها يا غزهاست. آنان از تركان قفقاز بودند كه دولت مقتدرى را بين دو رود «وُلگا» و «دن» پديد آوردند و ساليان متمادى در همسايگى دو امپراتورى ايران و روم زيستند. بيشتر آن‌ها در پى يورش و حمله مغول‌ها از بين رفته و باقى آن‌ها به غرب كوچ كرده‌اند تا حدى كه برخى ادعا كرده‌اند، بخشى از يهوديان اروپا و آمريكا از خزرهاى ترك نژاد هستند. «١» ١- ٤- ٤- جغرافيا و مسائل خزر درياى خزر، بزرگ‌ترين درياچه جهان است كه در مرز بين آسيا و اروپا و نيز محل تلاقى آسياى مركزى، قفقاز و ايران قرار دارد. طول و عرض اين دريا به ترتيب ٢٠٤، ١ و ٣٢٠ كيلومتر و مساحت آن ٥/ ٣٧٦ هزار كيلومتر مربع مى‌باشد. «٢» درياى خزر از خليج‌هاى متعدد، پنجاه جزيره و شبه جزيره‌هاى فراوان تشكيل شده است. رودخانه‌هاى بسيارى، همانند ولگا، سولاك، كورا، گرگان، اترك و سفيدرود به آن مى‌ريزند. از نظر ناهموارى‌هاى طبيعى، اين دريا به سه بخش شمالى، ميانى و جنوبى با عمق ٢٥، ٧٨٨ و ٠٢٥، ١ متر تقسيم مى‌شود.
متوسط بارندگى آن دويست ميلى‌متر و هم‌چنين، حداكثر و حداقل دماى آن، چهل و هيجده درجه سانتى‌گراد است. «٣» افزايش و يا كاهش سطح درياى خزر، از مسائل مشكل ساز است و افزايش آن طى سال‌هاى اخير، زيان فراوانى را به كشورهاى ساحلى وارد كرده به شكلى كه برخى از تأسيسات گردش‌گرى، مراكز ماهى‌گيرى و منازل مسكونىِ حاشيه دريا به زير آب رفته‌اند.