٢- بيش از ٢٥ درصد ذخيره نفتى جهان و مسائل منطقه‌اى ايران ١٨٣ ٥ - ١ - ٥ - روابط با همسايگان ص : ١٨٢ نيز بيش از ٢٠ هزار چاه فعال و غير فعال نفت را در اختيار دارد؛ ٣- ويژگى‌هاى جوى آن به رويش جنگل و توسعه كشاورزى كمك كرده، زمينه‌هاى اشتغال را فراهم مى‌آورد؛ ٤- راه ارتباطى مناسب و امنى براى حمل و نقل بار و مسافر است؛ در مورد ويژگى چهارم اين مطلب قابل توجه است كه راه ارتباطى مناسب در منطقه، گذر از درياى خزر و كشور ايران جهت حمل و نقل كالا و نفت است؛ زيرا اين راه كوتاه‌ترين، كم هزينه‌ترين و امن‌ترين راه موجود در منطقه مى‌باشد. ايران به دليل دسترسى به آب‌هاى آزاد، موقعيت جغرافيايى ويژه، برخوردارى از امنيت و ثبات سياسى، بهره‌مندى از سواحل طولانى، در اختيار داشتن تجهيزات مناسب و توانايى لازم در تخليه و بارگيرى كالا، دارا بودن خطوط راه‌آهن سراسرى و تلاش براى احداث و توسعه بنادر جنوبى خزر، مى‌تواند راه مناسب براى تأمين كالاهاى مورد نياز كشورهاى آسياى ميانه باشد، و يا آنان را در راه كسب درآمد از طريق تجارت آسان با كشورهاى اروپايى، منطقه خليج فارس و ... كمك نمايد. «١» پيش‌بينى ذخيره نفت درياى خزر تا سقف چهل ميليارد بشكه (پيش‌بينى ديگر)، افزايش رو به رشد قدرت نفتى كشورهاى ساحلى درياى خزر و نيز عدم تعيين رژيم حقوقى آن، دست به دست هم داده و كشورهاى ساحلى و كشورهاى ذى‌نفع را در چگونگى انتقال نفت، با راه حل‌هاى گوناگون ذيل مواجه ساخته است:
١- آذربايجان، قزاقستان، روسيه، آب‌هاى شمالى روسيه؛ ٢- آذربايجان، گرجستان، درياى سياه؛ ٣- آذربايجان، ارمنستان، تركيه، درياى سياه؛ ٤- آذربايجان، ايران، تركيه، درياى سياه؛