كارشناسان هنوز علت اصلى بالا آمدن آب اين دريا را شناسايى نكرده‌اند، تا بتوانند روش مناسبِ جلوگيرى از آن را ارائه دهند. از ديگر مسائل درياى خزر، آلودگى آن است. طى ده سال گذشته، حدود يك ميليون تن نفت با آب مخلوط شده و هر ساله سيصدتا چهارصد ميليون متر مكعب فاضلاب به اين دريا مى‌ريزد. اين آلودگى‌ها به كاهش اكسيژن آب و نابودى جانداران دريا منجر مى‌شود. «١» ٢- ٤- ٤- ويژگى‌ها و امتيازات درياى خزر درياى خزر از ٥٧٥ نوع گياه، ١٣٣٢ گونه جانور و ٨٥٠ نمونه ماهى برخوردار است.
البته غناى دريا، بيشتر به ماهى است. در بخش‌هاى كم عمق شمالى، ماهيانى چون بلوگا و ماهى‌هاى خاويارى به چشم مى‌خورد. ماهى آزاد و سفيد از مشهورترين آن‌ها به شمار مى‌روند. در خزر ٢٠ گونه شاه ماهى وجود دارد، تا حدى كه خزر با شاه ماهى باليك و خاويار در جهان شناخته مى‌شود. به علاوه، كولى، سيم، كپور، زاليان و كفال از ديگر ماهى‌هاى اين درياست. درياى خزر، از لحاظ اقتصادى نيز پر اهميت است. انواع نمك معدنى چون «ميرابيليت» در آن توليد مى‌گردد، هم چنين، حمل و نقل در درياى خزر، ترانزيت كالا از خليج فارس به آسياى مركزى و قفقاز را آسان مى‌سازد. مهم‌ترين ويژگى اقتصادى خزر، نفت و گاز است كه آن را پس از خليج فارس و سيبرى، واجد بيشترين ذخاير نفتى جهان كرده است. نفت در خزر در ١٣٠٢/ ١٩٢٣ در باكو كشف شد و براساس يك پيش‌بينى به عمل آمده از ٢٨ ميليارد بشكه ذخيره نفتى برخوردار است. پيش‌بينى مى‌شود كه توليد روزانه نفت در ١٣٨٤/ ٢٠٠٥ به ٦/ ٢ ميليون بشكه برسد. «٢» درياى خزر از چند جهت براى كشورهاى ساحلى داراى اهميت است:
١- بخش قابل توجهى از محصولات شيلات منطقه و نيز حدود نود درصد خاويار جهان را توليد مى‌كند؛