مسائل منطقهاى ايران - شیرودی، مرتضی - الصفحة ١٨٢
نظامى ثابت و ٢٧٥ هزار شبه نظامى منجر شد. به علاوه، دستيابى هند به بمب اتم در ١٣٥٣/ ١٩٧٤ سبب گرديد كه پاكستان نيز در اين راستا به تلاشهاى گستردهاى دست زند كه حاصل آن دستيابى به انرژى هستهاى توسط آن كشور شد؛ ثالثاً، پاكستان با هدف افزايش توان نظامى خود در مقابل هند، در ١٣٢٣/ ١٩٥٤ و سال پس از آن، به ترتيب به عضويت سازمان پيمان جنوب شرقى آسيا (سيتو) و پيمان بغداد كه بعدها به سازمان پيمان مركزى (سنتو) تغيير نام داد، درآمد. البته پاكستان به علت عدم حمايت جدى هم پيمانان در جنگ با هند، در ١٣٥٢/ ١٩٧٣ از سيتو خارج شد.
سياست خارجى پاكستان، تحت تأثير اختلاف با هند بر سر مسأله كشمير است.
برقرارى رابطه با كشورها از سوى پاكستان، به دورى و نزديكى آنها به هند وابسته است.
به عنوان مثال، گسترش روابط آن كشور با آمريكا به توسعه دوستى شوروى سابق با هند بستگى دارد، و نيز، جنگ چين و هند در ١٣٤١/ ١٩٦٢ پاكستان را به چين نزديكتر كرد.
با توجه به مطلب فوق، پاكستان كمتر امكان ايفاى نقش جهانى را دارد؛ زيرا بيشتر امكانات آن به دفاع از تماميت ارضى و استقلال در برابر هند اختصاص مىيابد. گفتنى است برخى از هندىها از همان آغاز با جدا شدن پاكستان مخالف بودند، و برخى ديگر چون جواهر لعل نهرو معتقد بودند كه اين دو كشور سرانجام در هم ادغام خواهند شد. فقدان منابع و ذخاير طبيعى و اقتصادى غنى و عدم وجود صنايع و كشاورزى قدرتمند در كنار جمعيت زياد آن، عامل مؤثر ديگرى در سياست خارجى است.
٥- ١- ٥- روابط با همسايگان جدايى از هند، پاكستان را با مشكلات فراوانى رو به رو كرد. از جمله اين مشكلات، سيل مهاجرت مسلمانان هند به پاكستان، قطع ارتباط ميان مركز صنعتى و اقتصادى دو كشور، تعيين خطوط مرزى، اختلاف بر سر مسأله كشمير، وجود سرچشمه آب پنجاب در هند، امتناع هند از دادن سهم پاكستان از دارايى بانك مركزى هند، حمايت هند از استقلال بنگلادش و دخالت درباره جدايى بنگلادش از پاكستان، دستيابى هند به بمب اتم