مسائل منطقهاى ايران - شیرودی، مرتضی - الصفحة ١٦٠
مسيحيان روسيه در رتبه اول جمعيت، مسلمانان تاتار در رتبه دوم و يهوديان با جمعيتى حدود دو ميليون نفر، در مرتبه سوم قرار دارند.
تاريخ روسيه در كنار جغرافياى آن، قابل توجه است. در ٢٤١/ ٨٦٢ يك دولت روسى تشكيل شد كه در ٦١٥/ ١٢٣٦ توسط مغولها برافتاد. در ٨٥٩/ ١٤٨٠ «ايوان سوم» ملقب به «ايوان بزرگ»، بخش وسيعى از روسيه را از سلطه مغولها خارج و جانشين او «ايوان مخوف» آن را تثبيت كرد. در ٩٩٦/ ١٦١٧ ميشل رومانوف بر سر كار آمد. او و جانشينانش به توسعه ارضى و نوسازى توأم با خشونت در روسيه دست زدند كه حاصل آن نارضايتى فزاينده مردم بود. سرانجام نيكلاى دوم (آخرين تزار روسيه) در ١٢٨٤/ ١٩٠٥ در برابر فشار جنبش انقلابى به ايجاد مجلس مشورتى دوما «١» پرداخت.
امّا جنبش انقلابى به اين مرحله بسنده نكرد و گسترش آن در ١٢٩٦/ ١٩١٧ به انقلاب كمونيستى منجر شد. «٢» كمونيستها در ١٣٠١/ ١٩٢٢ اتحاد جماهير سوسياليستى شوروى را تأسيس كردند كه شامل روسيه، اوكراين و جمهورىهاى قفقاز بود، ولى بعدها جمهورىهاى ديگر نيز به آن پيوستند. تلاش براى گسترش انقلاب كمونيستى در شرق، توسعه اقتصادى، جنگ سرد با غرب و مسابقه تسليحاتى با آمريكا از اهمّ فعاليتهاى نظام جديد در روسيه بود.
اما با اين حال، مشكلات سياسى و اقتصادى روسيه، روز به روز افزايش يافت. گورباچف كوشيد اين مشكلات را با طرح اصلاحات سياسى و اقتصادى خود كه شامل گلاسنوست «٣» (فضاى باز سياسى) و پرسترويكا «٤» (بازسازى اقتصادى) بود، بهبود بخشد؛ امّا توفيقى نيافت و با كنارهگيرى او از قدرت، اتحاد جماهير سوسياليستى شوروى از هم پاشيد و