مسائل منطقهاى ايران - شیرودی، مرتضی - الصفحة ١٤٠
٢- نفت خام فراوان در آذربايجان وجود دارد. نفت اين كشور به علت سبك بودن، درصد ناچيز سولفور و حجم زيادِ بازدهى بنزين آن، حائز اهميت فراوان است. همچنين، آذربايجان عرضه كننده مهم تجهيزات و وسايل حمل و نقل و صنعت نفت قلمداد مىگردد.
آذربايجان بى سواد ندارد و تحصيل در آن كشور در همه سطوح رايگان است. زبان اصلى آموزش در مدارس، آذرى، اما در دانشگاهها زبان تدريس، آذرى و روسى است.
آذرىها قدمت طولانى در زمينه چاپ مطبوعات دارند. اولين روزنامه به نام اخبار تفليس به زبان آذرى در ١٢١٢/ ١٨٣٣ چاپ شد. در ١٣٧٤/ ١٩٩٥، ١٥١ روزنامه و ٩٥ مجله در آذربايجان چاپ مىشد كه به ترتيب ٩٥ و ٥٥ درصد آن به زبان آذرى بود. برخى از مجلات از سوى نهادهاى اسلامى و براى نشر اسلام به چاپ مىرسد. به عنوان مثال مىتوان از نشريه «نور و اسلام» ارگان اداره روحانيت منطقه قفقاز و «صداى اسلام» و «دنياى اسلام» ارگان حزب اسلامى آذربايجان نام برد.
آذربايجان از كشاورزى پيشرفته، صنعت قوى، معادن غنى و در مجموع از توان و ظرفيت بالاى اقتصادى برخوردار است. در اين كشور، تأكيد فراوانى براى تأسيس و راهاندازى صنايع به ويژه صنايع سنگين صورت مىگيرد و به همين دليل، تأسيسات فراوان پتروشيمى، ماشينسازى، صنايع شيميايى، توليد انرژى، آلومينيم، آهن، فولاد و فرش در آنجا وجود دارد. در زمينه توليد نخ، پشم، كفش، شراب، دكلهاى نفتى، سكوهاى حفارى، لوازم الكتريكى، ابزار آلات، لولههاى فولادى، مرغابى، خوك، توتون، گوسفند، پنبه، انگور، چاى، غلات و سبزيجات نيز، فعاليت چشمگيرى در آن كشور جريان دارد.
با توجه به كشف نفت در آذربايجان در ١٢٨٠/ ١٩٠١ اين كشور از قديمىترين مناطق توليد نفت جهان به شمار مىرود؛ امّا با اين حال، هنوز قابليت و توانايى حفارى و كشف ميادين جديد را ندارد. كمبود سرمايه جهت حفارى، نگهدارى نامناسب چاهها، فقدان مديريت كارآمد، نبود استراتژى لازم، فرسودگى ماشينآلات، قديمى بودن تكنولوژى، ظرفيت پايين تصفيه خانهها و فقدان تأسيسات مربوط به ذخيره مواد نفتى، به توان بهرهبردارى اين كشور از نفت لطمه زده است. به همين جهت، سهم آذربايجان در توليد نفت، حدود ٢٢٥ هزار بشكه در روز است، در حالى كه ذخاير پيشبينى شده نفت