مسائل منطقهاى ايران - شیرودی، مرتضی - الصفحة ١٢٨
درصد اثنى عشرى هستند. رهبر اسماعيليان بدخشان، كريم آقاخان است كه نماينده وى، سمت سفير در تاجيكستان را دارد. بيشتر گروه اندك مسيحيان، از روس و از مهاجران آلمانى تبارند و هم اينك حدود پنج هزار يهودى در شهر دوشنبه زندگى مىكنند. در مجموع، به علت سلطه هفتاد ساله كمونيسم، اعتقادات مذهبى رنگ باخته و قانون اساسى دخالت مذهب در سياست را ممنوع كرده است.
دلبستگى به فرهنگ ايرانى و شخصيتهاى فارسى در تاجيكستان موج مىزند. از اين رو، تاجيكها به شعر و به ويژه شعر فارسى عشق مىورزند. موسيقى ايرانى و عيد نوروز را گرامى مىدارند. بيشتر آنها به فارسى سخن مىگويند، امّا به علت تغيير الفبا در دوران حاكميت كمونيستها، نمىتوانند فارسى را بخوانند يا بنويسند. روند بازگشت به فرهنگ بومى و زبان مادرى پس از سلطه طولانى كمونيسم، رو به افزايش است تا حدى كه خط فارسى به عنوان خط تاجيكى انتخاب شده است. تمام مردم اين كشور با سوادند و اغلب آنها، زبان روسى را نيز به سادگى تكلم مىنمايند. مطبوعات تاجيكى نيز به زبانهاى روسى (مانند شام دوشنبه)، فارسى (چون پيوند)، تاجيكى (مثل هفتهنامه آموزگار)، ازبكى (همانند سوويت تاجيكستان) چاپ و منتشر مىشود. علاوه بر ايران، ازبكستان و روسيه، كشورهاى آمريكا، مصر و تركيه هم در صحنه فرهنگى تاجيكستان فعالند.
تاجيكستان فقيرترين عضو شوروى سابق بود، و در دهه اخير و در پى جنگ داخلى، اقتصادش ضعيفتر شد. اين كشور براى بهبود و بازسازى اقتصاد بيمار خود، حمايت از تجارت، پشتيبانى از اقتصاد دولتى، بهبود ساختار كشاورزى، توسعه همكارى و اتحاد اقتصادى با جمهورىهاى مشترك المنافع، به استقراض و جلب سرمايهگذارى خارجى، گرايش به بازار آزاد و تربيت متخصصان روى آورده است. تاجيكستان در نيل به اقتصاد خود كفا، چشم به منافع داخلىاش چون طلا، نقره، زغال سنگ، اورانيوم و آلومينيم و كشت پنبه دوخته است؛ ولى افزايش نرخ تورم و رشد بيكارى و مهمتر از آن، عدم برخوردارى از سوخت كافى، از مشكلات آن كشور است. نفت و گاز تاجيكستان، نياز آن كشور را تأمين نمىكند. به علاوه، جنگ داخلى و وجود نفت و گاز در عمق هفت هزار