مسائل منطقهاى ايران - شیرودی، مرتضی - الصفحة ١١٦
الف- تركستان غربى؛ تركستان ناحيهاى در آسيا است كه از چهار سو به سيبرى، بحر خزر، افغانستان، هند، تبّت و مغولستان محدود مىشود. اين ناحيه به دو بخش شرقى (تركستان، چين و مغولستان) و غربى (سرزمينهاى شوروى سابق) تقسيم مىگردد.
ب- پنج جمهورى قزاقستان، تركمنستان، ازبكستان، تاجيكستان و قرقيزستان.
ج- منطقهاى وسيع و متشكل از ايران، پنج جمهورى مذكور، افغانستان، تبّت، سينكيانگ در چين و مغولستان.
د- ماوراءالنهر كه شامل نواحى شرقى رود جيحون و يا نواحى ميان رودخانههاى جيحون و سيحون است. «١» در مورد اين كه آسياى ميانه شامل چه كشورها و مناطقى است نيز به شكل ذيل اختلاف وجود دارد:
الف- محدوده بين مغولستان و چين از شرق، ايران و افغانستان از جنوب، درياى خزر از غرب و سيبرى از شمال.
ب- پنج جمهورى قزاقستان، تركمنستان، ازبكستان، تاجيكستان، قرقيزستان به علاوه ايران، پاكستان و افغانستان.
ج- بخشى از سرزمين آسيايى شوروى سابق در محدوده درياى خزر، چين، منطقه آرال و درياچه بالخاش. «٢» با توجه به موارد فوق، اين نتايج به دست مىآيد:
اوّلًا، بر سر تعريف از آسياى مركزى و آسياى ميانه اتفاق نظر وجود ندارد؛ ثانياً، آسياى مركزى منطقه وسيعترى از آسياى ميانه است؛ ثالثاً، گاه اين دو اصطلاح و سرزمينهاى آن به جاى هم به كار گرفته مىشود؛