اخلاق اسلامى - ديلمى، احمد؛ آذربايجانى، مسعود - الصفحة ٢٤١ - ١٠ پرورش ايمان
نكته مهم در تأثير عبادت، اين است كه از روى ميل و رغبت باشد، نه از روى كراهت و كسالت. از همين رو است كه پيامبراكرم ٦ فرمودهاند: «آفرين بر بندهاى كه به عبادت عشق مىورزد، با بدن عبادت مىكند و قلباً آن را دوست مىدارد و خود را براى او فارغ مىگرداند.»
لذت و حلاوتى كه در عبادت است، موجب استمرار و تقويت آن مىشود؛ ولى احساس اين لذت منوط به دو شرط است: ١. دورى از هواپرستى؛ ٢. اجتناب از حبّ دنيا.
امام على ٧ فرمود:
كسى كه از هواهاى نفسانى اجتناب نمىكند، چگونه لذت عبادت را در مىيابد؟[١]
همانطورى كه بيمار به جهت درد شديدى كه احساس مىكند، لذت غذاى خوب را در نمىيابد، دوستدار دنيا به جهت علاقهاى كه به دنيا دارد، از عبادتْ لذتى نمىبرد و شيرينى آن را نمىيابد.[٢]
نكته ديگرى كه در عبادت مورد نظر است، اين است كه هدف عبادت «اطاعت محض در مقابل خداوند» است و معناى «تعبّد» چيزى جز اين نيست. مثلًا با اينكه نمىدانيم چرا نماز صبح دو ركعت است و بايد با صداى بلند بخوانيم، صرفاً براى اطاعت فرمان او آن را انجام مىدهيم. فضل بن شاذان از امام رضا ٧ نقل مىكند: «براى اينكه او را به فراموشى نسپارند، مراتب ادب او را ترك نكنند، از امر و نهى او غافل نگردند ....»[٣] به همين دليل (اطاعت از فرمان الهى) رعايت مرزهاى حلال و حرام الهى و مراعات فرايض و واجبات خداوند، بخش مهمى از عبادت محسوب مىگردد. پيامبراكرم ٦ مىفرمايند:
عبادت ده جزء است كه نه جزء آن دنبال حلال رفتن است.[٤]
خداوند مىفرمايد: ... اى فرزند آدم! به آنچه بر تو واجب كردهام عمل كن تا از عابدترين مردم باشى.
[١] - همان
[٢] - بحار، ج ١٤، ص ٣١٠
[٣] - علل الشرايع، ص ٢٥٦
[٤] - بحار، ج ١٠٣، ص ١٨