كليدهايى كه با آن وسايل مى‌توانيم درهاى عبادت را به روى خود بازكنيم، يا ايستگاه‌ها و منازلى هستند كه راهپيمايان طريق عبادت و سالكان منزلگه معبود در بين راه در آن ايستگاه‌ها براى اندكى منزلى گزيده، توشه راهى برداشته، نفسى تازه مى‌كنند و سپس با زاد و توشه كافى راه را ادامه داده به سوى منزل معشوق راه مى‌سپرند. اين راه همان عبادت است. بنابراين هر چه در اين راه واقع باشد، از پرستش گرفته تا كارهاى روزمره زندگى يا انديشيدن و ادراك، مادام كه وجهه نظر و هدفْ خدا باشد، همه عبادت است. اين اساس و پايه، هنگامى مستحكم‌تر مى‌شود كه حقيقتاً و عملًا- نه تنها با زبان- گواهى دهد كه هيچ مقام و شخصيت و مظهر قدرتى قابل پرستش نيست، جز خداى واحد و آفريننده قادرى كه حكيم و عليم است ....[١]

اين‌گونه عبادت، به همه زواياى زندگى سرايت كرده موجب پرورش ايمان است و ثمره‌اش تربيت اخلاقى و فضايل انسانى است.

اى مردم، پروردگارتان را كه شما و كسانى را كه پيش از شما بوده‌اند آفريده است، پرستش كنيد؛ باشد كه به تقوا گراييد.[٢]

در مسير عبادت‌هاى روزانه، مانند نمازهاى يوميه و عبادت‌هاى موسمى مانند روزه، حج و اعتكاف، با استفاده از فنون مختلف روان‌شناختى (مثل تلقين به خود، عادت دادن و عمل كردن، شرطى‌سازى و غيره) مى‌توان همان حالت بندگى و پرستش خداوند را در خود تثبيت كرد؛ يعنى به ضمير ناخودآگاه خود وارد گرداند. بنابراين هر چه اخلاص در عبادت بيشتر و عمل زلال‌تر باشد، انسان سريع‌تر به اين مقصود نايل مى‌گردد؛ ولى مراتب پايين‌تر عبادت نيز زمينه‌ساز وصول به اين هدف هستند.

امام على ٧ مى‌فرمايد:

عبادت سه‌گونه است: عده‌اى از روى ترس خدا را مى‌پرستند؛ اين عبادت غلامان است.

عده‌اى براى نيل به ثواب خدا را مى‌پرستند؛ اين عبادت مزدوران است. عده‌اى از روى عشق و محبت خدا را مى‌پرستند؛ اين عبادت آزادگان است و بالاترين مرتبه عبادت.[٣]

بالاترين عبادت، خالص كردن عمل براى خدا است.[٤]

[١] - روش تربيتى در اسلام، ص ٣٩

[٢] - سوره بقره، آيه ٢١

[٣] - بحار، ج ٧٠، ص ٢٥٥

[٤] - غررالحكم