با آنها است. براى مدتى در زندگى ديگران زيستن و وارد دنياى ادراكى آنان شدن و اجتناب از داورى در باره احساسات آنها (در عوض، كوشش براى فهم احساسات آنها). همچنين همدلى مستلزم درك علايم غيركلامى مخاطب است. خلاصه براى همدلى بايد اول تجربه عاطفى متربى را دقيقاً درك كنيم و سپس آنچه فهميده‌ايم در قالب كلمات يا اشارات به وى منتقل كنيم. تبسمى ملايم، نگاهى اميدبخش، گاهى دست‌زدن به شانه يا بدن او و شوخى ظريف در اين رابطه مؤثرند.

توانايى در ايجاد رابطه و همدلى، مهارتى ضرورى است كه در اغلب شيوه‌هاى تربيتى و از جمله اكرام و احترام، مربى به آن نيازمند است و بايد براى نيل به آن آمادگى را در خود ايجاد كند. ايجاد همين رابطه در شيوه خودتربيتى با خويشتنِ خويش لازم است.

سيره پيامبراكرم ٦ و ائمه معصومين : سرشار از اكرام و احترام ايشان در حق ديگران است؛ از جمله: سلام كردن و سبقت در آن حتى نسبت به كودكان؛ همبازى‌شدن با كودكان؛ توصيه به نامگذارى نيكو براى فرزندان و آنان را با القاب خوب صدا زدن؛ جا دادن به تازه وارد كه دستور صريح قرآن است؛[١] توصيه به گفتار نيك و خوش زبانى‌[٢] و ده‌ها دستور و توصيه ديگر كه همگى حاكى از عنايت به اكرام و احترام مؤمنان در جامعه اسلامى است؛ تا آن‌جا كه حرمت مؤمن و رعايت آن بالاتر از حرمت كعبه دانسته شده است.[٣]

افزون بر اينها، هرچه هتك حرمت مسلمانان را در پى دارد، در اسلام نهى شده است. امام على ٧ به اهالى شهر انبار كه در استقبال از وى پياده و بنده‌وار مى‌شتافتند، فرمود:

اين چه كارى است كه مى‌كنيد؟ گفتند رسمى است كه بدان وسيله فرمانروايان خود را احترام مى‌كنيم. حضرت فرمود: سوگند به خدا كه فرمانروايان شما از اين عمل هيچ بهره‌اى نمى‌برند و شما هم با اين كار، خود را در دنيا به سختى و مشقت مى‌اندازيد و در آخرت هم مايه شقاوت شما است.[٤]

حتى در مواردى كه عملى در ظاهر اكرام است، ولى حقيقتاً موجب خوارشدن ديگران است، آن را متذكر مى‌شدند. حسين بن ابى‌العلاء با جمعى در سفر مكه هم‌خرج شده بود و در

[١] - يا ايها الذين آمنوا إِذا قيل لكم تفسَّحوا فى المجالس فافسحوا يفْسحِ اللّهُ لكم.( سوره مجادله، آيه ١١)

[٢] - قل لعبادى يقولوا التى هى احسن ....( سوره اسراء، آيه ٥٣)

[٣] - امام صادق ٧ فرمود: المؤمن اعظمُ حرمةً من الكعبة.( بحار، ج ٦٨، ص ١٦)

[٤] - نهج‌البلاغه، حكمت ٣٧