اخلاق اسلامى - ديلمى، احمد؛ آذربايجانى، مسعود - الصفحة ٢٣٤ - ١٠ پرورش ايمان
چشم خود را از ديدن بعضى امور محبوب و دوستداشتنىاش (مثلًا ديدن يك فيلم جذاب) محروم كند، اگر مربوط به زبان باشد آن را با سكوت مجازات كند و اگر كسى را رنجانده است، نزد او برود و با عذرخواهى نفس خود را خوار كند و ....
بايد مجازات و معاقبه را كه جهاد اكبر است جدّى بگيريم و الّا براى انسان اعمال خلاف و رذايل اخلاقى سهل مىگردد و با آنها مأنوس مىشود؛ در حدّى كه ترك آنها صعب و دشوار گردد. امام على ٧ فرمود:
بالاترين جهاد، مبارزه با هواى نفسانى و بازداشتن آن از لذايذ دنيا است.[١]
بدانيد كه جهاد اكبر، مبارزه با هواهاى نفسانى است. پس به اين جهاد اشتغال ورزيد تا به فوز سعادت برسيد.[٢]
تذكر دو نكته در آخر لازم است: نخست آنكه در بحث نظارت بر خود، بين آداب و رسوم (عادات عرفى) و اصول و افعال اخلاقى بايد تفاوت گذاشت: اولى كليت نداشته مراعات آن هميشه لازم نيست؛ برخلاف ديگرى. دوم آنكه استفاده از شيوههاى تقويت اراده (مشروع) در موفقيت نظارت بر خود بسيار مؤثر است.
١٠. پرورش ايمان
ايمان يك حالت قلبى و فرآيند روانى است كه جهتگيرى آن در افكار، احساسات و اعمال آشكار مىشود: امام باقر ٧:
الايمان ما كان فى القلب و الاسلام ما عليه التناكح و التوارث.[٣]
پيامبراكرم ٦:
الايمان قول مقول و عمل معمول و عرفان العقول.[٤]
با ايمان به خداوند متعال، روز باز پسين و فرشتگان يا مأموران تدبير عالم- كه همگى در ايمان به غيب خلاصه مىشود- ابعادشناختى، عاطفى، اجتماعى و اخلاقى فرد تغيير مىكند و نگرش او در محدوده محاسبات فيزيكى، كمّى و سودجويانه نمىگنجد؛ بلكه اين جهتگيرى و جهانبينى انگيزهاى براى شكوفايى استعدادهاى درونى او مىگردد و گسترش وجودى او را در امتداد كمال مطلق محقق مىگرداند. احساس حضور در محضر وجودى
[١] - غررالحكم، فصل ١، ص ١٤٢
[٢] - همان، فصل ٧، ص ٢٢٦
[٣] - ميزان الحكمه، ج ١، ص ٣٠٠
[٤] - همان، ص ٣٠٢