اخلاق اسلامى - ديلمى، احمد؛ آذربايجانى، مسعود - الصفحة ١٣٥ - يك آثار قوت نفس

فصل چهارم: صفات نفسانى عمل‌كننده «٣»

ز. جهت‌گيرى بازدارنده نفس‌

مراد از جهت‌گيرى بازدارنده نفس آن دسته از صفات و ملكات نفسانى است كه نسبت به بسيارى از رذايل اخلاقى نقش بازدارندگى دارند، و از سوى ديگر زمينه‌ساز فضيلت‌هاى اخلاقى متعددى هستند. صفات نفسانى شاخص در اين گروه، بدين قرار است.

١. قوت نفس‌

ملكه‌اى نفسانى است كه انسان را قادر مى‌سازد تا حوادثى را كه براى او پيش مى‌آيد، هرچند خطير باشد، به خوبى تحمل كند. در فضيلت عظمت و قوت نفس همين بس كه خداوند در قرآن كريم مى‌فرمايد: «و عزّت از آن خدا و از آن پيامبر او و از آن مؤمنان است.»[١]

امام‌صادق ٧ در اين باره فرمود:

خداوند همه امور مؤمن را به خودش واگذار نموده است؛ ولى به او اجازه نداده است كه خودش را خوار و ذليل گرداند. آيا به اين كلام خداوند نمى‌نگريد كه فرمود: وللّه العزّة و لرسوله و للمؤمنين؟ «پس سزاوار است كه مؤمن عزيز بوده و ذليل نباشد».[٢]

يك. آثار قوت نفس‌

بزرگى و قدرت نفسانى نتايج بسيار سودمندى بر نفس به‌جاى مى‌گذارد كه هريك خود ملكه‌اى نفسانى‌اند. در مقابل، ضعف و سستى نفس، رذايل مختلف اخلاقى را در پى خواهد

[١] - سوره منافقون، آيه ٨

[٢] - كلينى: كافى، ج ٢