اخلاق اسلامى - ديلمى، احمد؛ آذربايجانى، مسعود - الصفحة ٢٠٥ - ٧ مداومت بر عمل

امام باقر ٧: «محبوب‌ترين اعمال نزد خداوند- عزّ و جلّ- عملى است كه بر آن مداومت كنند؛ اگرچه اندك باشد.»[١]

روان‌شناسان مكتب رفتارگرايى، در زمينه يادگيرى، تأكيد بر رفتار مشهود دارند. پاولف، ثرندايك و اسكينر هر كدام به نحوى بر تكرار و تمرين عمل در حصول يادگيرى نظر دارند.[٢] ثرندايك در قانون تمرين‌ خود مى‌گويد: «پيوندهاى ميان محرك و پاسخ بر اثر استفاده، نيرومند مى‌شوند».[٣] گاترى يكى ديگر از روان‌شناسان رفتارگرا در نظريه يادگيرى‌اش در باره اين‌كه چرا تمرين، عمل‌كرد را بهبود مى‌دهد، مى‌نويسد:

... يادگيرى يك عمل حتماً به تمرين نياز دارد. به نظر ما دليل اين امر آن است كه عمل نتيجه‌اى به بار مى‌آورد كه تحت موقعيت‌هاى مختلف و به‌وسيله حركت‌هاى مختلفى كه متناسب با آن موقعيت‌ها هستند، حاصل مى‌آيند. يادگيرى يك عمل برخلاف يادگيرى يك حركت (انقباض ساده ماهيچه‌اى كه با تداعى حاصل مى‌شود) مسلماً به تمرين نياز دارد؛ زيرا لازم است كه حركات مقتضى، با نشانه‌هاى خود تداعى گردند. حتى عمل ساده‌اى مانند گرفتن يك اسباب‌بازى، بنا به فاصله، جهت و موقعيت شى‌ء حركات مختلفى را شامل مى‌شود. يك تجربه موفق براى اين‌كه كودك را به عملى مجهز سازد، كافى نيست؛ زيرا حركتى كه در يك موقعيت كسب شده ممكن است بار ديگر موفق نباشد.[٤]

سپس در باره مهارت و تشكيل عادت مى‌گويد:

دليل اين‌كه چرا تمرين زياد و تكرار فراوان براى يادگيرى كامل مهارت‌ها ضرورى است، اين است كه اين مهارت‌ها نياز دارند حركات خاص زيادى با موقعيت‌هاى محركى فراوانى پيوند يابند. يك مهارت، يك عادت ساده نيست، بلكه مجموعه بزرگى از عادت‌ها است كه در موقعيت‌هاى مختلف نتيجه معينى به‌دست مى‌دهد ... خلاصه يك مهارت از تعداد زيادى‌

[١] - احبُّ الاعمال الى اللّه عزّ و جلّ ما داوم العبد عليه و ان قلّ.( وسايل‌الشيعه، ج ١، ص ٧٠)

[٢] - ر. ك: هرگنهان، نظريه‌هاى يادگيرى، ترجمه سيف

[٣] - همان، ص ٨٧

[٤] - همان، ص ٢٧٥ و ٢٧٦