اخلاق اسلامى - ديلمى، احمد؛ آذربايجانى، مسعود - الصفحة ١٤٩ - ٣ حيا

سه. زياد سخن گفتن: امام على ٧ فرمود:

هر كه پر گفت، راه خطا بسيار پويد، و آنكه بسيار خطا كرد شرمِ او اندك شود، و آنكه شرم او اندك شود، پارسايى او كم گردد، و آنكه پارسايى‌اش اندك گردد، دلش بميرد.[١]

چهار. شراب‌خوارى: به امام رضا ٧ منسوب است كه در شرح علت تحريم خمر فرمود:

«خداوند تعالى شراب را حرام فرمود؛ زيرا شرابْ تباهى مى‌آورد، عقل‌ها را در شناخت حقايق باطل مى‌كند و شرم و حيا را از چهره فرد مى‌زدايد.»[٢]

د) آثار حيا: در روايات، آثار فراوانى اعم از دنيوى و اخروى، فردى و اجتماعى و نفسانى و رفتارى براى حيا بيان شده است كه برخى از آنها به شرح زير است.

١. محبت خداوند: پيامبر اكرم ٦ فرمود: «خداوند، انسان با شرم و حيا و پاكدامن را دوست دارد و از بى‌شرمى گداى سِمِج نفرت دارد.»[٣]

٢. عفت و پاكدامنى: امام على ٧ مى‌فرمايد: «ثمره حيا، عفت و پاكدامنى است.»[٤]

٣. پاك شدن گناهان: امام سجاد ٧ در اين باره فرمود:

چهار چيز است كه هر كس را باشد اسلامش كامل و گناهانش پاك گردد و پروردگار خود را ملاقات مى‌كند، در حالى كه خداوند- عزّ و جلّ- از او خشنود است: هر كس به آنچه به نفع مردم بر خويشتن قرار داده براى خدا انجام دهد و زبانش با مردم راست باشد و از هرچه نزد خدا و نزد مردمْ زشت است، شرم كند و با خانواده خود خوشرفتار باشد.[٥]

٤. رسول خدا ٦ در شرح پاره‌اى از آثار شرم و حيا فرمود:

اما آنچه از حيا نشأت مى‌گيرد: نرمش، مهربانى، در نظر داشتن خدا در آشكار و نهان، سلامت، دورى‌كردن از بدى، خوشرويى، گذشت و بخشندگى، پيروزى و خوشنامى در ميان مردم است. اينها فوايدى است كه خردمند از حيا مى‌برد.[٦]

[١] - نهج‌البلاغه، حكمت ٣٤٩

[٢] - فقه الرّضا ٧، ص ٢٨٢

[٣] - طوسى: امالى، ص ٣٩، ح ٤٣. ر. ك: كلينى: كافى، ج ٢، ص ١١٢ ح ٨؛ صدوق: فقيه، ج ٣، ص ٥٠٦، ح ٤٧٧٤

[٤] - آمدى: غررالحكم، ج ٤٦١٢

[٥] - صدوق: خصال، ج ١، ص ٢٢٢، ح ٥٠. ر. ك: مفيد: امالى، ص ١٦٦، ح ١

[٦] - حرّانى: تحف‌العقول، ص ٢٠