٢. حقد و كينه‌توزى: «حقد» عبارت است از داشتن عداوت و دشمنى ديگرى در دل و منتظر فرصت مناسب براى ابراز آن بودن.[٢] در واقع حقد، خشم و غضبى است كه امكان ظهور و بروز نيافته است و سركوب شده و در دل مى‌ماند تا روزى فرصت بروز پيدا كند.[٣] بدون شك حقد يكى از رذيلت‌هاى نفسانى و از موانع دوستى براى خداوند است. در كلمات گهربار معصومان : گفته‌هاى فراوانى در باره نكوهش كينه‌توزى، آثار و اسباب آن و چگونگى درمان و خلاصى از آن بيان شده است. امام على ٧ در مذمّت حقد و كينه‌توزى فرموده‌اند: «پس آتش عصبيت را كه در دل‌هايتان نهفته است خاموش سازيد، و كينه‌هاى جاهليت را براندازيد كه اين حميّت در مسلمانان از آفت‌هاى شيطان است.»[٤]

روزى پيامبر اكرم ٦ از مردم پرسيد: «آيا شما را از كم‌شباهت‌ترين‌تان به خودم آگاه نسازم؟ عرض كردند: بلى. فرمود: زشتگوى بى‌آبروى بى‌شرم، بخيل، متكبر، كينه‌توز، حسود، سنگدل، كسى كه هيچ خيرى از او بر نمى‌خيزد و كسى از شرش در امان نيست.»[٥]

در باره عوامل و موجبات كينه‌توزى از امام على ٧ نقل شده است:

بپرهيز از بيان علم نزد كسى كه اشتياقى به آن ندارد و از بيان مقام و شرافت گذشته در نزد كسى كه گذشته افتخارآميزى ندارد؛ زيرا اين امر موجب كينه‌توزى او نسبت به تو مى‌گردد.[٦]

در باب آثار حقد و كينه‌توزى امام عسكرى ٧ فرموده‌اند: «رنجورترين و كم‌آسايش‌ترين مردم، فرد كينه‌توز است.»[٧] امام صادق ٧ مى‌فرمايد: «خداوند در هر روزِ ماه به فرشته‌اى دستور مى‌دهد كه درآسمان فرياد برآور و به‌بندگان من نويد دِه كه من گناهان گذشته شما را بخشيدم و در شب‌قدر برخى از شما را شفيع برخى ديگر قرار دادم؛ مگر كسى كه با شراب افطار

[١] - ر. ك: نراقى، محمدمهدى: جامع السعادات، ج ٢، ص ٢١٠- ٢١١

[٢] - ر. ك: ابن‌منظور: لسان العرب، ج ٣، ص ١٥٤

[٣] - ر. ك: نراقى: همان، ج ١، ص ٣١١

[٤] - نهج‌البلاغه، خطبه ١٩٢

[٥] - كلينى: كافى، ج ٢، ص ٢٩١، ح ٩

[٦] - ابن ابى‌الحديد: شرح نهج‌البلاغه، ج ٢٠، ص ٣٢٢، ح ٦٩٦؛ همچنين ر. ك: همان، ص ٣٢٧، ح ٧٤٣

[٧] - حرّانى: تحف العقول، ص ٣٦٣