اخلاق اسلامى - ديلمى، احمد؛ آذربايجانى، مسعود - الصفحة ٣٥ - فصل سوم عمل اخلاقى

فصل سوم: عمل اخلاقى‌

در اين قسمت، اساسى‌ترين موضوعى كه در بخش اخلاق هنجارى‌[١] از مباحث فلسفه اخلاق، مطرح است، يعنى معيار «خوبى و بدى» اخلاقى مورد گفت‌وگو قرار مى‌گيرد. بنيادى‌ترين پرسش‌هايى كه اين گفتار عهده‌دار پاسخگويى به آنها است، به قرار زير است:

١. در چه صورتى يك عمل در حوزه داورى علم اخلاق قرار مى‌گيرد؟

٢. تحت چه شرايط عامى، از ديدگاه اخلاق اسلامى، عملى «خوب» يا «بد» پنداشته مى‌شود؟

٣. شرايط عمومى مسئوليت اخلاقى در نگاه اسلام چيست؟

٤. بعد از شناسايى معيارهاى كلى براى فضيلت و رذيلت اخلاقى، چه ابزارهايى در دين براى شناخت مصاديق عمل «خوب» و «بد» معرفى شده است؟

٥. آيا در دين، مفاهيم و واژه‌هاى مشخصى براى شناسايى نيكى‌ها و پليدى‌هاى اخلاقى وجود دارد؟

٦. گاهى در مقام عمل، دو حكم اخلاقى در زمان يا موضوع واحدى جمع مى‌شوند، به‌طورى كه انسان قادر نيست به هر دو حكم پايبند بوده از هر دو پيروى نمايد؛ آيا در نظام اخلاقى اسلام تدبيرى براى اين موارد انديشه شده و معيارهايى براى ترجيح يك دستور اخلاقى بر ديگرى تبيين شده است؟

مجموعه پرسش‌هاى مذكور را در چهار محور مى‌توان خلاصه كرد:

الف) قلمرو و شرايط كلى عمل اخلاقى؛

ب) شرايط عمومى مسئوليت اخلاقى؛

ج) ابزارها و راه‌هاى شناسايى زشتى‌ها و زيبايى‌هاى اخلاقى؛

[١] -

١.