اخلاق اسلامى - ديلمى، احمد؛ آذربايجانى، مسعود - الصفحة ١٧٦ - ٣ روش تكريم شخصيت
٣. موانع عمدتاً خارجى و بيرونى هستند.
مزلو و راجرز، بر خودشكوفايى و تحقق خويشتن، بيش از ديگران تأكيد دارند. شيوهها و فنونى كه براى نيل به تكريم شخصيت از آنها بهره مىبريم، عبارتند از:
الف. اكرام و احترام: مزلو، نياز به احترام را مستقلًا ذكر مىكند:
همه افراد جامعه (به جز بيماران روانى) مايل به احترام به خود هستند. آنان نيازمندند كه خويشتن را ارزشمند بيابند و اين ارزشمندى بر پايه محكم و استوارى بنا شده باشد .... ميل به توانايى، موفقيت، كاردانى، مهارت و شايستگى، رويارويى با دنيا، استقلال و آزادى و نيز نياز به اعتبار و مقام (عزت و احترامى كه ديگران برايمان قايل شوند) قدر و منزلت، افتخار، آوازه، نفوذ، اهميت و بزرگى همه از همين نياز سرچشمه مىگيرد ... هنگامىكه نيازِ احترام به خود ارضا شود، شخص احساس اعتماد به نفس، ارزشمندى، توانايى و كفايت مىكند و وجود خود را در دنيا مفيد و لازم مىيابد. اما عقيم ماندن اين نيازها موجب احساس حقارت، ضعف و نوميدى مىگردد ... پا برجاترين و سالمترين عزت نفس بر پايه احترامى كه مستحق آنيم استوار است، نه بر اساس اشتها يا آوازه ظاهرى و تملقها ....[١]
كارل راجرز، نيز عميقاً به اين مطلب معتقد است و شيوه درمانگرى خود را بر اساس آن استوار مىكند. دو اصل اساسى از ديدگاه وى عبارتند از:[٢] ١. اعتقاد به بزرگى شأن و ارزش هر فرد؛ ٢. اعتقاد به اينكه مردم خوب و قابل اعتمادند. شيوه مشاوره و درمان راجرز بر اساس مُراجعْمحورى است؛ يعنى تكنيكها صرفاً براى نشاندادن اصالت، ارزيابى مثبت غيرمشروط و درك همدلانه است. عناصر احساسى و عاطفى در رابطه درمانگر و مراجع، بسيار اهميت دارد. تكنيكهايى كه مىتواند اين احساس اكرام و احترام را به متربى منتقل كند، عبارتند از: توجه و حضور در موقعيت، گوش دادن به او، انعكاس احساسات يا محتواى سخنان او در مواقع لزوم (براى اينكه متربى بفهمد به سخنان او دل مىدهد) علايم غيركلامى چهره و جهت و حركات بدن گوياى اين باشد كه به سخنان او اهميت مىدهد.
«همدلى يا درك همدلانه» در ايجاد رابطه با متربى گام اساسى است. به گفته راجرز همدلى فرآيندى است كه متضمن حساسبودن نسبت به احساسات متغير ديگر افراد و پيوند عاطفى
[١] - مزلو: روانشناسى شخصيت سالم، صص ١٥٤ و ١٥٥
[٢] - ر. ك: روانشناسى مشاوره، ص ٩٤