فضيل بن يسار كه از أصحاب خاصّ حضرت صادق عليه السّلام است، آنوقت در كوفه بود؛ و او هم براى حضرت صادق عليه السّلام خبر آورد كه زيد در فلان روز قيام كرد و در روز بعد كشته شد؛ و حضرت وقتى جريانات را شنيدند گريه كردند و گفتند: اى فضيل، تو چند نفر از اين كفّار را كشتى؟ گفت: شش نفر را كشتم. حضرت فرمودند: چگونه أهل كوفه صداى او را شنيدند و او را تنها گذاشتند؟ عجب مردمان بى حميّتى هستند!

بنابراين، كشتارى كه فضيل بن يسار از آن دشمنان نمود مورد إمضاء حضرت واقع شد؛ و حضرت فرمودند: چرا مردم كوفه او را تنها گذاشتند و زير بال و پر او را نگرفتند و وفاى بعهد نكردند! اينها تمام مورد إمضاست. كارهاى زيد مورد إمضا بوده است و حضرت صادق و حضرت باقر عليهما السّلام فى حدّ نفسه قيام عليه ظلم و جور را إمضا مى‌كردند؛ و زيد هم دعوت بخود نمى‌كرد؛ و أصلًا ادّعاى مهدويّت و رياست در او نبوده است. او دعوت به رضاى آل محمّد مى‌نمود و مى‌گفت: من دعوت مى‌كنم به رياست و إمامت و إمارت آن كسى كه مورد رضا و پسند باشد و مردم از ميان آل محمّد او را براى إمارت برگزينند. و هيچگاه نمى‌گفت: آن شخص من هستم.

عدم مقايسه قيام زيد النّار با قيام حضرت زيد در حضور مأمون‌

صدوق در «عيون أخبار الرّضا»[١] نقل مى‌كند از ابن أبى عبدون، از پدرش، كه او گفت: زيد بن موسى بن جعفر عليه بنى عبّاس قيام كرد (زيد بن موسى بن جعفر همان كسى است كه در زمان حضرت رضا و مأمون عليه بنى عبّاس در بصره قيام كرد و خانه‌هاى بنى عبّاس را آتش زد. مأمون لشكر فرستاد و بر زيد غلبه كرد و او را أسير نمود؛ ولى بعد آنرا به حضرت رضا عليه السّلام بخشيد. يعنى از گناه او گذشت و او را نكشت).

قيام زيد قيام بى جا و غلطى بود (او را بخاطر همين جهت كه خانه‌هاى بنى عبّاس را آتش زد زيد النّار مى‌گويند) و حضرت إمام رضا عليه السّلام هم‌

[١] -« عيون أخبار الرّضا» طبع أعلمى، افست نجف، ج ١، باب ٢٥، ص ١٩ ٤