خراطيم جمع خرطوم به معنى بينى است. يعنى آن قدر شمشير بر دماغها و بينى‌هاى مردم كوبيد تا اينكه گفتند: لَا إلَهَ إلَّا اللَهُ. أمير المؤمنين عليه السّلام بايد با شمشير بر خراطيم آنها بكوبد تا شهادت به توحيد بدهند! زيرا صاحبان خراطيم، بهائم و درندگانى هستند كه بجز كوبيدن شمشير بر خرطوم آنها راه ديگرى نيست.

وقتى راه سعادت، راه توحيد و إسلام و بهره از اين مواهب عاليه است، و آنها از اين راه مى‌گريزند و حاضرند به هر دنائت و خَساست و رذالتى تن بدهند تا إسلام نياورند، بايد آنها را با شمشير راست كرد؛ و آنقدر شمشير بر خرطومشان كوبيد تا اينكه در طريق مستوى قرار گيرند. دين حقّ اينچنين دينى است!

جهاد از أركان إسلام است، و عزّت إسلام به جهاد است؛ و اين أمر مسلّم است. پس در اينكه حتماً مردم بايد مسلمان بشوند و دين، دين إسلام است (إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ‌)[١] شكّى نيست؛ و جهاد هم از أركان ضروريّه و ثابت است. و لذا اين آيه ناسخ آيه‌ لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ‌ نخواهد شد، كما اينكه بعضى از مفسّرين اينطور پنداشته اند.

گفته‌اند: لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ‌ صحيح است، أمّا اين آيه در بَدو إسلام بود؛ ولى بعداً آياتى آمد، مانند: قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ لا يُحَرِّمُونَ ما حَرَّمَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ لا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَ هُمْ صاغِرُونَ‌[٢] يا آيه: وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ‌[٣] «هرجا مشركى يافتيد بكشيد.» كه آيه‌ لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ‌ را نسخ كرد

[١] -. صدر آيه ١٩، از سوره ٣: ءَال عمران

[٢] - آيه ٢٩، از سوره ٩: التّوبة

[٣] - قسمتى از آيه ٨٩، از سوره ٤: النّسآء