وَ لَيْسَ امْرُؤٌ وَ إنْ عَظُمَتْ فِى الْحَقِّ مَنْزِلَتُهُ وَ تَقَدَّمَتْ فِى الدِّينِ فَضِيلَتُهُ، بِفَوْقِ أَنْ يُعَانَ عَلَى ما حَمَّلَهُ اللَهُ مِنْ حَقِّهِ. وَ لَا امْرُؤٌ وَ إنْ صَغَّرَتْهُ النُّفُوسُ وَ اقْتَحَمَتْهُ الْعُيُونُ، بِدُونِ أَنْ يُعِينَ عَلَى ذَلِكَ أَوْ يُعَانَ عَلَيْه‌

. «هيچ كس بالاتر از اين نيست- و لو اينكه در نزد پروردگار و حقّ منزله‌اش رفيع باشد، و در دين فضيلتش عالى و قويم باشد، و در إسلام و إيمان و جهاد و فضائل روحى و أخلاقى تقدّم داشته باشد- كه در آنچه خداوند بر او تكليف كرده و از حقوق خود بر عهده او گذاشته است، نياز به معاونت نداشته باشد. و هيچكس پائين‌تر از اين نيست- اگرچه آن شخص در نزد مردم حقير و ضعيف است و مردم با چشمهاى حقارت و پستى به او مى‌نگرند- كه بتواند به اين حكومت كمك كند؛ يا كسى به او كمكى كند.»[١]

مى فرمايد: من كه أمير المؤمنينم! و لو اينكه چنين و چنانم،

و لو عَظُمَتْ فى الْحَقِّ مَنْزِلَتى وَ تَقَدَّمَتْ فى الدّينِ فَضيلَتى ...

با تمام اينها من محتاج به شما هستم، و يك يك از أفراد شما بايد بيائيد و كمك كنيد. تمام أفراد شما و لو پست‌ترين شما، حتّى غلام بينى بريده شما، و آن كسيكه تازه إسلام آورده است و أصلًا در نزد أنظار و عيون و نفوس داراى شأن و اعتبارى نيست، داراى شخصيّت إسلامى است و بايستى كه كمك كند؛ و مردم هم بايد به او كمك كنند. تمام أفراد در ولايت إسلامند و همه مانند يك پيكره همديگر را در بردارند؛ و براى برقرارى صلاح لازم و ملزوم و به يكديگر پيوسته‌اند.

[١] - غزّالى در« إحيآء العلوم» ج ٢، ص ٢٧٣ گويد: قالَ رَسولُ اللَهِ صَلَّى اللَهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ:

\iُ أَفْضَلُ شُهَدَآء أُمَّتِى رَجُلٌ قَامَ إلَى إمَامٍ جَآئِرٍ فَأَمَرَهُ بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَاهُ عَنِ الْمُنْكَرِ فَقَتَلَهُ عَلَى ذَلِكَ، فَذَلِكَ الشَّهِيدُ مَنْزِلَتُهُ فِى الْجَنَّةِ بَيْنَ حَمْزَةَ وَ جَعْفَرٍ.\E

و در ج ٢، ص ٢٧٧ گويد: أفْضَلُ الدَّرَجاتِ كَلِمَةُ حَقٍّ عِنْدَ إمامٍ جآئِرٍ؛ كَما وَرَدَ فى الْحَديثِ. و در تعليقه آن، مُعلِّق گويد: حَديْثُ:

\iُ أَفْضَلُ الْجِهَادِ كَلِمَةُ حَقٍّ عِنْدَ إمَامٍ جَآئِر\E

، أخْرَجَهُ أبو داودَ وَ التِّرمِذىُّ وَ حَسَّنَهُ، وَ ابْنُ ماجَةُ مِنْ حَديْثِ أبى سَعيْدِ الْخُدْرىِّ.