كوثر فقه - محمدى خراسانى، على - الصفحة ٣٣٢ - اصل صحت علم نجوم

فواصل زمانى خاصى به سراغش مى‌آمد و با نگاه به اوضاع كواكب مى‌خواست وقت دقيق آن را دريابد.[١] طبق اين تفسير، آيه دليل بر صحت علم نجوم است و به قول صاحب‌ جواهر: اظهر وجوه و احتمالات همين است،[٢] زيرا ساير احتمالات با ظاهر آيه تناسب ندارد.

روايات فراوان- و به قول صاحب‌ جواهر: «التى لا يمكن حصرها»-[٣] بر اصل صحت علم نجوم دلالت دارد و جاى ترديد ندارد. از جمله روايت ابان بن تغلب كه قبلًا در نكته دوم اشاره شد و روايت دهقان پارسى زبان با اميرمؤمنان (ع) كه براى جنگ نهروان مى‌رفت و دهقان منجم، او را بر حذر داشت و گفت امروز روز نحسى است و جنگ به نفع شما نيست و روز سختى در پيش داريد، زيرا «قد انقلب فيه كوكب و انقدح من برجك النيران». حضرت پس از پرسش‌هاى متعددى فرمودند:

«أمّا قولك قد انقدح من برجك النيران فكان الواجب أن تحكم لي به لا عليّ، أمّا نوره وضيائه فعندي وأمّا حريقه ولهبه فذهب عنّي، فهذه مسألة عميقة أحبّها إن كنت حاسباً».

حضرت رفت و خوارج را شكست داد و با فتح و ظفر برگشت؛ اينجا بود كه دهقان گفت: «ليس هذا العلم ممّا في أيدي أهل زماننا، هذا علم مادّته من السماء» البته اين روايت به سه طريق نقل شده است.

بنابراين اصل نجوم حق است، امّا احاطه به تمام دقايق اين علم از حوزه ادراك انسان‌هاى معمولى خارج است و تنها علام الغيوب و كسانى كه خدا اين علم را در اختيار آنان گذاشته از همه جهات آن آگاهند و ادراك ديگران كامل نيست و اشتباه فراوان دارند و چه بسا ستاره‌اى را نحس بدانند در حالى‌كه سعد است، عكس آن نيز ممكن است، از جمله در ذيل حديث ابان بن تغلب در داستان سعد يمانى امام صادق (ع) از سعد پرسيد:

[١]. مجمع البيان، ج ٧- ٨، ص ٤٤٩.

[٢]. جواهر الكلام، ج ٢٢، ص ٩٥.

[٣]. همان، ص ١٠٦.