یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٧ - یادداشت عصر امام صادق علیه السلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٣٢٧

برای کسی که میخواهد مانند خسی بر روی موجی نباشد، میخواهد در محیط خود مؤثر باشد و آن را تغییر دهد، میخواهد زمان را بسازد، در درجه اول لازم است یک ایده مشخص و معینی داشته باشد و روی یک هدف معین فعالیت کند. دیگر اینکه لازم است جهت و عوامل مؤثر در اجتماع خویش را و تحولاتی که در عصر و زمان پیدا شده بشناسد که خود امام فرمود: العالم بزمانه لاتهجم علیه اللوابس.

شناسایی عصر و زمان خود:

این است که دوراندیشی و تیزهوشی و درک مقتضیات زمان نه به معنی اینکه عوامل زمان چه تقاضایی دارد و چه میخواهد که ما هم همان را بخواهیم، بلکه به این معنی که عوامل زمان ما چیست که ما از خوبش استفاده کنیم و با بدش مبارزه کنیم [لازم است.].

در همین جاست که ما میتوانیم معنی «مترقی» و «غیرمترقی» را بفهمیم، سرّ عقب افتادگی خودمان را بفهمیم.

تشبیه افراد بی شخصیت به چرخ دستی:

بعضی افراد درست مثل چرخ دستی هستند که همینکه آنها را به گردش آورند، خود به خود به گردش خود ادامه میدهند. (البته خاصیت جسم بی جان همین است و فقط یک عامل خارجی دیگر باید بیاید و مانع شود و بگوید بس است)، همینکه یک سنتی معمول شد به هیچ وجه دست از آن سنت بر نمیدارند ولو اینکه فعلًا هیچ موجبی برای آن نباشد و بهتر از او پیدا شده باشد، مثل افرادی از ما فعلًا در حوزههای علمیه که سنت جاری شده است بر دوره کردن فلان کتاب و فلان کتاب و دیگر به هیچ قیمتی نمیشود آنها را از آن سنت جدا کرد ..

٥. نام امام صادق علیه السلام با نام مدرسه و مکتبی که تأسیس کرد توأم است. در اینکه امام مکتب بزرگی تأسیس کرد که در آن مکتب انواع علوم دینی و غیر دینی تدریس میشد [شکی نیست.] اما دینی از قبیل مسائل الهیات، نبوت، امامت، تفسیر، فقه، اخلاق، عرفان و سیر و سلوک و تهذیب نفس و حتی مسائل سیاست و غیره. آنچه از امام روایت شده شامل همه اینهاست.