یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠٩ - یادداشت موعود اسلام - انتظار فرج

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٤٠٩

یادداشت موعود اسلام - انتظار فرج

١. انتظار فرج عبادت است [١].

عمومیت این اصل:

٢. این انتظار فرج که یکی از عبادات اسلام است از مختصات فرج مهدی موعود نیست، بلکه از لحن روایات دانسته میشود که مطلقاً مؤمن در شداید باید انتظار و امید فرج داشته باشد.

اصل عدم یأس:

و این مصداق اصل دیگری است که در قرآن از او به عدم یأس از رَوح اللَّه تعبیر شده است و البته همه اینها مربوط است به پیروزی حق و به اینکه نوعی حمایت از اهل حق در باطن جهان هست. از این جهت، چیزی است مانند توکل که اثر انجام وظیفه است ولی اثری که مربوط است به حمایت حقیقت از اهل حق. پس اصل طرفدار بودن جهان از اهل حق نیز یکی از ارکان فلسفه انتظار فرج است ..

٣. بهطور کلی دو نوع انتظار فرج داریم: انتظاری که عبادت است، سازنده است، حیات بخش است، نجات بخش است، نیرودهنده است و تعهدآور و مسئولیتآور است، و دیگر انتظاری که درست در قطب مخالف قرار گرفته است: گناه است، ویرانگر است، میراننده است، اسارت بخش است، فلج کننده است، بلکه نوعی اباحیت است.

دو برداشت و دو تلقی در فلسفه مهدویت:

٤. چون بحث فعلًا درباره انتظار ظهور مهدی موعود است، به این موضوع اختصاص میدهیم. علت این دو نوع انتظار دو نوع برداشت و دو نوع تلقی از ظهور امام [است] که یک ظهور عظیم تاریخی تکاملی است. انتظار فرج طبق یک برداشت، مخرّب و فلج کننده و اباحیت و بلاتکلیفی است و طبق برداشت دیگری سازنده و نیروبخش و مسئولیتآور است.

فلسفه تاریخ:

این برداشتها چون مربوط است به یک حادثه عظیم تکاملی تاریخی، بستگی دارد که از نظر فلسفه تاریخ ببینیم چگونه توجیه میشود؛ یعنی آنچه در فکر ماست با کدام یک از دو روش فلسفه