یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٣ - موعود اسلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٣٨٣

فلسفه قابل توجه راجع به طبیعت و اجتماع و آینده بشریت، فارغ از آرزوهای مرتجعانه و یا جاهلانه و دلبستگیها به عادات کهنه و یا کینه جوییهای فردی و شخصی و طایفگی و یا آرزوهای قومی و ملی [١] ..

این است که ما قبل از هر چیز باید ماهیت این وعده را- قطع نظر از اینکه به وسیله چه شخصی اجرا میشود- تجزیه و تحلیل کنیم و کالبدشکافی نماییم. فکر و ایده نیز مانند بدن یک انسان گرچه یکپارچه و بسیط به نظر میرسد، از اجزاء و عناصر و اعضا تشکیل شده و با تشریح و تجزیه میتوان آن را شناخت. بعداً خواهیم گفت که در آیینه این ایده آرمانهای اصلی اسلام منعکس است و این خود وسیلهای است برای اسلام شناسی، و هم خواهیم گفت که افراد مسلمان از مهدویت میتوانند ایده الهام بگیرند ..

ب. مرحله دوم مربوط است به مجری یا مجریان این ایده، یعنی موعود اسلام از نظر عامل انسانی. در باب مجری باید گفت [٢] از نظر شیعه و سنی مسلّم است که لقب آن مجری، مهدی است و از اهل بیت یعنی اولاد حضرت رسول و قطعاً از اولاد حضرت زهراست. ولی از نظر ما شیعیان شخصش معین است، در سال ٢٥٥ متولد و در آخرالزمان ظهور میکند. قهراً در اینجا مسائلی از قبیل اثبات وجود آن حضرت، یعنی اثبات حیات و ادامه عمر و اسرار طول عمر و فلسفه غیبت با اشکالات و استبعادات به میان میآید و ما بعداً ان شاء اللَّه در این زمینه خصوصاً فلسفه غیبت بحث میکنیم ..

ج. مرحله سوم این است که به هر حال- اعم از آنکه مانند سنّیان تولد مجری را در آخرالزمان بدانیم و یا طبق عقیده خودمان او را

---

[١] رجوع شود به مقاله من (قیام و انقلاب مهدی از دیدگاه فلسفه تاریخ).[٢] ما معمولًا موعود اسلام را به خود حضرت اطلاق میکنیم در صورتی که این اطلاق، هم به خود حضرت صادق است هم به رسالتی که او دارد و وعده داده شده است، بلکه کلمه موعود خصوصاً با توجه به آیات مربوطه در قرآن، نسبت به رسالتی که آن حضرت انجام میدهد صادقتر است.