یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٢ - موعود اسلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٣٨٢

نباشند، آنهم طلبی صادق و توأم با تلاش، به آن هدف عالی ماورائی نمیرسند ..

٢٧. در زمینه موعود اسلام مسائلی هست که همه آنها باید مورد توجه قرار گیرد:.

الف. اینکه موعود اسلام در درجه اول یک ایده [١] و یک فکر و یک مرحله خاص از زندگی بشر است و لازم است درباره مشخصات آن از نظر اجتماعی بحث شود که مثلًا آیا یک فکر و آرزوی مرتجعانه و کهنه پرستانه است، یعنی آرزوی بازگشت و رجعت جامعه به عقب است- که غالباً بلکه همیشه در جامعه گروهی هستند کهنه پرست که توجهشان همیشه به گذشته است- و ناشی از نارضایی از پیشرفتهای زندگی که نمونه آن را غالباً در نسلهای کهنه و عقب مانده میبینیم که گذشته در نظر آنها ایده آل است. و یا یک آرزوی کاهلانه است نظیر آنچه در مشروطیت گروهی از مردم به این صورت تبلیغ شدند که مشروطه یعنی آنکه صبح به صبح نان سنگک و کباب فرد اعلی به در خانه همه کس میبرند. و یا یک فکر مثلًا انتقام جویانه و ناشی از عقدههای بیمارگونه است و مشخصات انتقام جویانه نسبت به فرد یا قومی در کار است و بس. تقی با نقی کینه دارد و آرزو دارد در دولت مهدی انتقام خود را در موضوع پول، مقام، عشق بگیرد. مهدی ظهور میکند تا عقدههای متراکم را بگشاید و کینههای انباشته شده را تسلی بخشد و سینههای مملو از غیظ را شفا دهد. و یا یک آرزوی قومی و ملی و نژادی و ناسیونالیستی است در برخوردهای اقوام و ملل که یک ملت آرزوی برتری دارد و چون عملًا به آن نمیرسد، به صورت یک آرزوی دور در آینده متجلی میشود [٢] و از همین قبیل است آرزوی یک خانواده خاص، آنچنان که کسروی گفته است. و یا فکری است برتر از این تصورات کودکانه؛ فکری است بر اساس یک