یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٧ - مبنای سیاست علی مصلحت عمومی اجتماع بشری است و لهذا اصول صدق و وفا را که مأمن عمومی است محترم می شمارد

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٢٥٧

لیتغفل، فخذ بالحزم و اتهم فی ذلک حسن الظن و ان عقدت بینک و بین عدوک عقدة او البسته منک ذمة، فحط عهدک بالوفاء و ارع ذمتک بالامانة و اجعل نفسک جنة دون ما اعطیت (ای من العهد) فانه لیس من فرائض اللَّه شیء الناس اشد علیه اجتماعاً مع تفرق اهوائهم و تشتت آرائهم من تعظیم الوفاء بالعهود و قد لزم ذلک المشرکون فیما بینهم دون المسلمین لما استوبلوا من عواقب الغدر، فلا تغدرن بذمتک و لاتخیسنّ بعهدک و لاتختلنّ عدوک فانه لایجترئ علی اللَّه الّا جاهل شقی و قد جعل اللَّه عهده و ذمته امناً افضاه بین العباد برحمته و حریماً یسکنون الی منعته و یستفیضون الی جواره، فلا ادغال و لا مدالسة و لا خداع فیه و لا تعقد عقداً تجوز فیه العلل ....

فرق کسانی مانند علی با کسانی مانند معاویه این است که مسئولیتی که هرکدام برای خود قائلند فرق میکند. یکی مثل معاویه فقط خود را مسئول منافع و مطامع دنیوی خود میداند، تنها خود را مسئول این میداند که زمام امور را به دست بگیرد، تنها در مقابل زمامداری اگر کوتاهی کند یا شکست بخورد احساس شرمندگی میکند و بس. و یک نفر دیگر مثل علی خود را مسئول مصالح همه افراد میداند، در مقابل خیر عموم اگر شکست بخورد احساس شرمندگی میکند، خود را مسئول مصالح همه مردم میداند [١] و بلکه تنها درباره منافع شخص خودش است که احساس مسئولیت و شرمندگی نمیکند؛ مانند پدری که با بچه هایش سر سفره نشستهاند، آن پدر در خودش مسئولیت شکم همه فرزندان را بعلاوه مسئولیت سلامت و ادب آنها احساس میکند. تنها چیزی که چندان به آن اهمیت نمیدهد سیری شکم شخص خودش است. اما هریک از آن