یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١٨ - صلح امام حسن علیه السلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٣١٨

بحثی در باب هدنه هست که مجهول المدة نمیتواند باشد، چهارماه و کمتر از آن هیچ مانعی ندارد، حتی لزوم ندارد احراز مصلحت شده باشد، در بیشتر از یک سال با امکان جنگ اشکال است ..

شهید در شرح عبارت بالا: «و هی جائزة مع المصلحة» میگوید:.

یمکن ان یرید بالجواز هنا معناه الاعم و هو ما عدا الحرام لیدخل فیه الوجوب و حینئذ فیجوز للامام الهدنة مع المصلحة، لکن مع حاجة المسلمین الیها لضعفهم او رجاء تألیف الکفار و دخولهم فی الاسلام یجب و بهذا صرح فی القواعد. و یمکن ان یرید به معناه الاخص فلایجب قبولها مطلقاً و ان کانت جائزة مع المصلحة و بهذا المعنی قطع فی ه لقوله تعالی: و ان جنحوا للسلم فاجنح لها، فیتخیر المسلم فی فعل ذلک برخصة قوله:

و لاتلقوا بایدیکم الی التهلکة و بما تقدم و ان شاء قاتل حتی یلقی اللَّه شهیداً بقوله تعالی: و قاتلوا فی سبیل اللَّه الذین یقاتلونکم. قال و کذلک فعل مولانا الحسین علیه السلام و النفر الذین وجههم رسول اللَّه و کانوا عشرة فقاتلوا حتی قتلوا ..

٧. اینکه در نمره ٥ گفته شد جهاد در سه مورد است ظاهراً مقصود خصوص جهاد با کفار است، اما جهاد با اهل بغی از مسلمین و همچنین در مقام امر به معروف و نهی از منکر از محل کلام خارج است، یا از این جهت که احکام جهاد (لااقل تمام احکام جهاد) در آن جاری نیست یا از آن جهت که اصطلاحاً قتال گفته میشود نه جهاد.

البته وجه دوم بعید است ..

محقق در آخر کتاب جهاد درباره اهل بغی تحت عنوان «فی قتال اهل البغی» میگوید: یجب قتال من خرج علی امام عادل ....

٨. برای مقایسه صلح امام حسن و قیام حسینی باید علل و انگیزههای قیام حسینی را در نظر گرفت و حالِ آن علل را در زمان