یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٤٤ - حضرت صادق علیه السلام
یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٣٤٤
صفحه ٥١، سید میرعلی هندی:.
و لا مشاحّة ان انتشار العلم فی ذلک الحین قد ساعد علی فک الفکر من عقاله فاصبحت المناقشات الفلسفیة عامة فی کل حاضرة من حواضر العالم الاسلامی. و لایفوتنا ان نشیر الی ان الذی تزعّم تلک الحرکة هو حفید علی بن ابی طالب المسمی بالامام الصادق و هو رجل رحب افق التفکیر، بعید اغوار العقل، ملمّ کل الالمام بعلوم عصره و یعتبر فی الواقع هو اول من اسس المدارس الفلسفیة المشهورة فی الاسلام. و لم یکن یحضر حلقته العلمیة اولئک الذین اصبحوا مؤسسی المذاهب الفقهیة فحسب بل کان یحضرها طلاب الفلسفة و المتفلسفون من الانحاء القاصیة.
حضرت صادق علیه السلام
١. در سخنرانی روز ٢٥ شوال ٨١ بحثی شد در اطراف مقایسه بین سیرت امام صادق و بعضی از اجداد بزرگوارشان که به ظاهر متعارض دیده میشود و در واقع تعارض نیست. لازمه روح زنده و سیال تعلیمات اسلامی همین است که با اختلاف اوضاع و احوال، اموری که مربوط به روح تعلیمات نیست، مربوط به پیکر آن روح است، تغییر کند ..
٢. عصر امام صادق عصر جنگ عقاید بود [١]، عصری بود که میل به تحقیق و فهمیدن در مردم پیدا شده بود. پیدایش معتزله [٢] و غیر
[١] و به همین جهت حضرت صادق جبهه مجاهده را مدارس و جهاد را جهاد تعلیمی قرار داد.[٢] شاید اساس آن تحول فکری در آن عصر این بود که در بین النهرین سریانیها بودند و اینها پس از تشکیل دولت اسلامی و رسمی شدن زبان عربی با زبردستی تمام میراث فکری جهان آن روز را به عربی ترجمه کردند و به سرعت علم و معرفت را رواج دادند.