یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٠ - اشعار حاج میرزا حبیب رضوی خراسانی در مدح علی علیه السلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٢٣٠

جاذبهشان گاهی یک بعدی است یعنی فقط روی مردم اندکی و در زمان کوتاهی و در حدود یک احساس و هیجان خاصی بوده است، گاهی دو بعدی و گاهی سه بعدی بوده است؛ یعنی اولًا بر روی یک سطح وسیعی از جهان اثر گذاشته است، ثانیاً در طول زمان ادامه یافته و گسترش پیدا کرده است، ثالثاً تا اعماق روحها و باطنها اثر گذاشته است تا جایی که دشمن را نیز تحت نفوذ قرار داده است و اشکشان را جاری ساخته است، آنچنان که در جریان ملاقات عدی بن حاتم با معاویه توصیف عدی از علی اشک معاویه را جاری ساخت. عمده در جاذبه داشتن، عمق داشتن است و سپس ادامه یافتن؛ یعنی عمق و طول است نه عرض، یعنی اینکه ژرفای دلها را تسخیر کند و دیگر اینکه دوام یابد. این دو خاصیت فقط در اولیای دین است و بس، و به طور کلی رابطهای است میان دعوتهای سه بعدی و جاذبههای سه بعدی. مسیح است که دارای چنین نفوذی است، بوداست که چنین است، موسی است که چنین است، محمد صلی الله علیه و آله است که چنین است، علی مرتضی است. در غیر کسانی که به عنوان پیشوایان دینی شناخته میشوند، خواه آن پیشوا پیشوای حقیقی باشد یا نباشد نظیر خلفا در نزد اهل تسنن، هرگز چنین احساسات وسیع و دامنهدار و عمیق وجود نداشته و ندارد ..

از اینجا این نتیجه اساسی را باید گرفت که دین یک پیوند دیگری با روح بشر دارد که هیچ چیز دیگر چنین پیوندی ندارد. حتی قهرمانانی که به اصطلاح، ملل آنها را ستایش میکنند و میپرستند، آنگاه اهمیت و احترام واقعی در دلها پیدا میکنند که عکسشان هم مقدس میشود که جنبه تقدس و ماوراء الطبیعی به آنها بدهند ..

٥. مقدمه دیگر اینکه همانطور که در ورقههای آثار عشق و محبت گفتهایم، عشق و محبت و به [تعبیر] دیگر جاذبه میان انسانها بهطور کلی آثاری دارد هم بر روی جسم و هم بر روی روح. اثر جسمی آن اگر به صورت عشق باشد و شدید باشد خرابی و ویرانی و احیاناً بیماری و اختلال جسم است. اما اثرش بر روی روح هرچند