یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢٧ - یادداشت مهدی موعود - امدادهای غیبی در زندگی بشر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٤٢٧

غرور و جمودی که علم به وجود میآورد [١] این است که از محدودیت دایره روشنایی خود غافل میشود، [عالم] میپندارد که آنچه علم برای او روشن کرده مساوی است با آنچه هست. مثل کسی که خیال کند تا آنجا که چراغ دستی نشان میدهد وجود دارد و آنجا که چراغ دستی او نشان نمیدهد وجود ندارد و ناچار از جستجو و تحقیق باز میایستد. خاصیت علم به معنی واقعی یعنی روح علمی این است که هم جلو تصدیقهای بیجا و بیدلیل را بگیرد و هم جلو انکارهای بیجا و بیدلیل را. پس باید عالم بود و بعلاوه روح علمی داشت. تصدیق کنندگان بیدلیل و انکارکنندگان بیدلیل، روح علمی ندارند. علم لااقل باید این فایده را از دین ببرد که دنبال علامتها و نشانههایی را که دین نشان میدهد بگیرد و تحقیق کند. استفادهای که دین از علم میبرد این است که از تأییدات بعدی علم استفاده کند.

معنی توأم بودن علم و دین این است، نه اینکه آنچه را دین گفته است اسم علم روی آن بگذاریم یا آنچه را که علم گفته نام دین روی آن بگذاریم ..

در مقام مثال، بهترین مثال همان است که مولوی در داستان پیلی که از هند به میان مردم پیل ندیدهای آورده بودند میگوید: