یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٧ - اشعار حاج میرزا حبیب رضوی خراسانی در مدح علی علیه السلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٢٢٧

او میچرخند و عناصر کثیف و طمعکار، هواپرست از او دوری میگزینند.

صاحبان چه طرز فکری را جذب وصاحبان چه نوع روحی را طردمی کرده است:

در زمان خلافتش دو قطب در جهان اسلام وجود داشت:

قطب وجود علی، قطب معاویه.

مجذوبین علی:

خداپرستان و فداکاران گرد محور علی بودند از قبیل عمار یاسر، هاشم مرقال، اویس قرنی، حجر بن عدی، عمرو بن حمق خزاعی [١]، کمیل بن زیاد، مالک اشتر که هرکدام تاریخچه مفصلی دارد. از آن طرف دنیاپرستان دور معاویه بودند از قبیل عمرو عاص، مروان حکم، ولید بن عقبه، بسر بن ارطاة و غیره.

علی شخصیت دو نیرویی است:

٣. نخست درباره دافعه علی بحث میکنیم. بحث را هم اختصاص میدهیم به دوران خلافتش. البته علی قبل از این هم یک شخصیت دو نیرویی است. در دوره خلافت مجموعاً سه دسته را علی دفع کرد و با او سنخیت و هماهنگی نداشتند: اصحاب جمل که خود آنها را ناکثین میخواند، اصحاب صفین که خود آنها را قاسطین میخواند، و اصحاب نهروان یعنی خوارج که خود آنها را مارقین میخواند (نکثت طائفة و مرقت اخری و قسط آخرون- خطبه شقشقیه).

ناکثین از لحاظ روحیه، پول پرستان بودند، صاحبان مطامع و طرفدار تبعیض. سخنان علی درباره عدل و مساوات بیشتر درباره اینهاست، از قبیل: اتأمرونی ان اطلب النصر بالجور و از قبیل: واللَّه لو وجدته قد تزوج به النساء الی اخره.

دافعه نیرومند یا حالت آشتی ناپذیر (انه لاخیشن فی ذات اللَّه):

اما روح قاسطین روح سیاسی و تقلب و نفاق و به دست گرفتن حکومت بود. جنگ علی با اینها جنگ با نفاق و دورویی بود، روح اینها را آن جهت تشکیل میداد. اما روح مارقین روح تعصب و خشکه مقدسی و جهالت بود. علی نسبت به همه اینها دافعه نیرومند و حالت آشتی ناپذیر داشت ..

مقدمتاً این مطلب باید گفته شود که یکی از مظاهر جامعیت و انسان کامل بودن علی علیه السلام این است که در مقام اثبات و عمل، با فرقههای گوناگونِ دارای انحرافات گوناگون روبرو شده و مبارزه