یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣٢ - یادداشت عصر امام صادق علیه السلام
یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٣٣٢
ج. متکلمین، مرجئه و معتزله که مرجئه بعدها به نام اهل سنت و اشاعره معروف شدند، مخصوصاً مجادلین اهل کلام ..
د. فقها و اهل حدیث از قبیل ابوحنیفه، مالک، شافعی و غیره.
ه. مفسرین از قبیل قتاده و غیره که در آن عصر بودند.
و. مکتب خوارج و عقاید خاصشان.
ز. یهود و نصاری و مجوس و صابئین و عقایدشان و بحثهاشان حتی در محضر خلیفه.
٩. از نکات عجیب تاریخ ائمه این است که در عصر خود آنها علوم یونانی و هندی [رواج یافت] و احیاناً بعضی آثار یونانی ترجمه شد و کوچکترین اشارهای به صورت اعتراض به این کار خلفا که پول فراوانی هم خرج میکردند نشد ..
١٠. آثار سفرهای امام به عراق:.
الف. مدرسهای در بغداد به وجود آمد به نام مدرسه الصادق.
(المظفر ج ١، ص ١٤٦).
ب. مردم عراق علاقه بیشتر و آشنایی بیشتری پیدا کردند ..
ج. هشام بن الحکم که جهمی بود، در همین سفر شیعه و از اصحاب شد و چنانکه میدانیم از برجستگان علمای اسلام بود ..
د. قبر امیرالمؤمنین علیه السلام را آشکار کرد و بنای مختصری بر آن ساخت ..
ه. در همین سفر نیز بود که ابوحنیفه مأمور شد به امر منصور چهل مسئله مهم و مشکل طرح کند و در محضر منصور از امام بپرسد و امام همه آنها را با نقل آراء دیگران و دلیل خودش جواب داد ..
١٠. کافی باب العشره:.
ان الرجل منکم اذا ورع فی دینه و صدق الحدیث و ادّی الامانة و حسن خلقه مع الناس قیل هذا جعفری و یسرّنی ذلک و یدخل علی منه السرور و قیل هذا ادب جعفر، و اذا کان علی غیر ذلک دخل علی بلاؤه و عاره و قیل هذا ادب جعفر.