یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢١ - صلح امام حسن علیه السلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٣٢١

همچنان که تسلیم هم نشد. امام حسن از خلافت کناره گیری کرد، طبق یک قرارداد که در چند ماده تنظیم شده بود ..

امام حسن متصدی خلافت بود. خلافت پست است و قبول مسئولیت جان و مال و ناموس و ایمان و فرهنگ جامعه. یک مقام کاندیدا برای خلافت- و حتی منصوص- میتواند در شرایط نامساعد از قبول این پست امتناع ورزد، آنچنان که علی بعد از پیغمبر برای خلافت قیام نکرد و خود را به کشتن نداد و بعد از قتل عثمان صریحاً فرمود: دعونی و التمسوا غیری ....

امام حسن متصدی خلافت بود و مسئول جان و مال و ناموس مردم از اقصی بلاد شرق تا غرب و شمال و جنوب اسلامی. مسئول آن که در یمن زندگی میکرد نیز بود. ادامه مقاومت در برابر معاویه یعنی جان صدها هزار سرباز و مردم عادی و غیرنظامی را در مقابل هجومها و شبیخونهای معاویه به خطر انداختن، آنچنان که قبلًا بسر بن ارطاة را به یمن و سفیان غامدی را به انبار فرستاد. پس نهایت مقاومت امام حسن کشته شدن خودش نبود، بلکه تحلیل رفتن تدریجی یک دولت و فنای تدریجی سربازانش و [در] مخاطره قرار گرفتن جان و مال و ناموس مردم غیرنظامی بود ..

اما امام حسین یک معترض و یک ثائر و آمر به معروف و ناهی از منکر بود در مقابل متصدیان و مسئولان امر. او فقط مسئول جان [خود] و فرزندان و اصحاب بیعت کننده خودش بود و به همین دلیل در شب عاشورا مسئولیت فرزندان و یاران را نیز از خود برداشت که آنها به حساب او کشته نشوند، ولی آنها آمادگی خود را منهای بیعت اعلام کردند. اساساً معنی ندارد که یک فرد به نیابت دیگران انقلاب کند، و این تفاوت عظیم موقف امام حسن و موقف امام حسین است.

امام حسن در موقف یک مقام مسئولِ حفظ جان و مال مردم است و امام حسین در موقف یک مقام منتقد و معترض که قیام و مقاومتش برای دیگران هیچ گونه خطر ناخواسته ایجاد نمیکند ..

بعلاوه از امام حسین بیعت میخواستند و امضای صحت خلافت