یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨ - سیره نبوی - مسجد جامع، دهه اول ربیع الثانی ٩٥

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٢٨

چنگیزی و اصل انظلام، اصل ارعاب واهمهای [١] از قبیل توسل به دبدبهها و طنطنهها؛ و اصولی که بهطور نسبی پذیرفت: اصل اعمال زور، اصل عفو و اغماض، اصل نرمی، اصل صلابت؛ و اصولی که بهطور مطلق پذیرفت: اصل قدرت (با اصل زور اشتباه نشود):

و اعدوا لهم ما استطعتم من قوة و من رباط الخیل ترهبون به عدو اللَّه و عدوکم..

جمله مولی امیرالمؤمنین علیه السلام:.

طبیب دوار بطبه، قد احکم مراهمه و احمی مواسمه، یضع ذلک حیث الحاجة الیه من قلوب عمی و آذان صم و السنة بکم..

ناظر به نسبیت متدهاست از نظر اعمال زور و یا به کار بردن نرمی، ولی نکته جالب این است که هر دوی اینها در مسیر بیداری و آگاهی صورت میگیرد ..

٩. یکی از مباحث اصولی در اینجا این است که آیا اساساً ممکن است انسان عملًا دارای یک منطق ثابت و محکم باشد، اصول و مبادیی داشته باشد در منطق عملی نظیر اصول و مبادی برهانی ریاضی که غیرقابل تخلف است، برخلاف اصول و مبادی شعری که در اختیار فرد است و تابع احساسات و عواطف؟.

برخی معتقدند که اساساً عقربه اندیشههای عملی (لااقل، بلکه حتی اندیشههای نظری) جبراً در جهت منافع و شرایط اجتماعی و اقتصادی و موقعیت طبقاتی انسان میگردد، در خاک و کاخ نمیتواند یک گونه فکر کند. مارکسیسم چنین میگوید. اینها البته به این وسیله انسان را و اصالت حق پرستی انسان را نفی کردهاند. ولی اسلام خلاف این را میگوید. زندگی دست پروردگان اسلام از قبیل سلمان و ابوذر