یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٨ - یادداشت عصر امام صادق علیه السلام
یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٣٢٨
این حوزههایی که در جهان اسلام بهطور عموم وجود دارد، زاییده همان مدرسهای است که در آن وقت امام تأسیس کرد.
حوزههای شیعه از قبیل قم و نجف که به جای خود، حوزههای اهل تسنن را هم که بنگریم در رأس همه آنها جامع ازهر است؛ و سایر حوزههای جامعه تسنن، بعد از او و تابع و پیرو او هستند و جامع ازهر را شیعیان فاطمی پس از تسلط بر مصر تأسیس کردند ..
حوزههای ما- که صد درصد خود را تابع حوزه امام میدانیم- آیا مانند حوزه امام یک حوزه پیشرو است و زعامت فکری عصر خود را دارد آنطور که سید علی هندی اعتراف میکند که:.
و لایفوتنا ان نشیر الی ان الذی تزعم تلک الحرکة هو حفید علی بن ابی طالب المسمی بالامام الصادق و هو رجل رحب افق التفکیر، بعید اغوار العقل، ملم کل الالمام بعلوم عصره، و یعتبر هو اول من اسس المدارس المشهورة فی الاسلام، و لم یکن یحضر حلقته العلمیة اولئک الذین اصبحوا مؤسسی المذاهب الفقهیة فحسب بل کان یحضرها طلاب الفلسفة و المعقول [١] ..
عصر نشاط علمی:
٦. یکی از مشخصات عصر امام این بود که عصر نشاط علمی بود [٢]، همانطور که آقای دکتر زرین کوب در مقاله «کارنامه اسلام» صفحه ٤٧ میگوید:.
اسلام بود که با تشویق مسلمین به علم و ترویج نشاط حیاتی، روح معاضدت و تساهل را جانشین تعصبات دنیای باستانی کرد و در مقابل رهبانیت کلیسا با توصیه مسلمین به راه وسط، توسعه و تکامل صنعت و علم انسانی را تسهیل کرد. در دنیایی
[١] ر. ک: الامام الصادق مظفر[٢] راجع به نشاط علمی مسلمین و انگیزه آن، رجوع شود به جلد اول تاریخ ادبیات ادوارد براون، ص ٣٩٦.