یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦٠ - یادداشت شناخت قرآن - جلسه سوم قرآن در قرآن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٣٦٠

اینکه: ان هو الّا ذکر للعالمین است، و ما ارسلناک الّا رحمة للعالمین..

به نظر میرسد نکته بسیار اساسی در اینجا هست. با اینکه توجه قرآن [به] گروهی و طبقهای نیست، مخاطبْ صنف، طبقه، نژاد، ملت نیست ولی میخواهد بگوید قرآن در چه گروهی اثر میبخشد. از این جهت گروه دارد. اما گروهش آیا طبقه محرومان است؟ کارگران است یا سرمایه داران است؟ حاکمان یا محکومان؟ هیچ کدام از این حیث گروه قرآن نیستند. گروه قرآن، پاکان و صالحاناند. این نکته اصالت دعوت قرآن را از یک طرف و اصالت انسان را در جهت مافوق منافع و نژاد و خون و وجدان طبقاتی میرساند. در حقیقت، قرآن به نوعی وجدان انسانی مافوق طبقاتی و نژادی و صنفی قائل است و مخاطبش انسان است از آن نظر که آلودگی ندارد و به صرافت و پاکی خود باقی است، مخاطبش فطرت انسان است ..

قرآن با ناسیونالیسم، با نازیسم و فاشیسم و با مارکسیسم این تفاوت را دارد که طرف خطاب هرکدام از اینها یا نژاد است و یا طبقه یا منطقه، برخلاف قرآن ..

٢. قرآن بر روی راهی که بدان میخواند تکیه دارد و در حقیقت تحدی میکند: ان هذا القر ان یهدی للتی هی اقوم..

٣. قرآن کتابی است برای تدبر و تفکر: لیدبروا ایاته، در عین حال کتاب تذکر و بیداری و آگاهی است ..

٤. مقصود از اینکه: کتاب انزلناه الیک لتخرج الناس من الظلمات الی النور باذن ربهم الی صراط العزیز الحمید ... چیست؟ این ظلمت و نور از چه نوع ظلمت و نوری است؟ منشأ این ظلمت آیا جهل است که علم آن را مرتفع میسازد یا غفلت است که تذکر آن را مرتفع میکند یا تاریکی ناشی از گناه است که تنبه آن را مرتفع میسازد یا ظلم است (در مسائل اجتماعی) که خود از ماده ظلمت است؟ پس اینکه میگوید قرآن برای اخراج از ظلمت به نور است، شامل همه انواع ظلمتهاست ..

٥. قرآن خود را معجزه قاطع میداند.