یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٢ - توحید - اول الدین معرفته

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٣٢٢

و لاتکن سبعاً ضاریاً علیهم فانهم صنفان: إما اخ لک فی الدین أو نظیر لک فی الخلق..

١٩. مَثَل معروفی است که میگوید: ملّا شدن چه آسان، آدم شدن چه مشکل [١]. این مثل همانطور که از تعبیرش (کلمه ملّا) پیداست و هم از مضمونش پیداست (زیرا در غیر محیط روحانی خصوصاً محیط امروز مسئله آدم شدن مطرح نیست)، به هر حال هم از کلمه اول جمله اول و هم از کلمه اول جمله دوم پیداست که این مثل در محیط آخوندی پیدا شده است. ولی البته مقصود این نیست که عالم به علوم دینی شدن نسبت به آدم شدن آسان است، مقصود اعم است، یعنی عالم شدن مطلقاً از آدم شدن آسانتر است. این هم نه از جهت این است که میخواهند بگویند عالم شدن کار آسانی است، بلکه عالم شدن را به عنوان مشکلترین کارها و یا یکی از مشکلترین کارها ذکر کردهاند و با آدم شدن مقایسه کردهاند. مقصود نشان دادن مشکلی آدم شدن است که حتی مشکلترین کارها یعنی عالم شدن در برابر او چیز آسانی است ..

خلیل بن احمد لغوی، ادیب معروف که مخترع علم عروض است و میگویند در بازار آهنگرها که آواز پتکها و چکشها را میشنید به اوزان اشعار ملهم شد، به هر حال این آدم میگوید: العلم لایعطیک بعضه حتی تعطیه کلّک. پس معلوم میشود که عالم شدن دشوار است و در عین حال نسبت به آدم شدن آسان است. پس ادیب شدن، فقیه شدن، حکیم شدن، فیزیسین شدن، مورخ شدن، ریاضیدان شدن، مخترع و مکتشف شدن از آدم شدن آسانتر است ..

به همین دلیل آدم کردن بشر از عالم کردن بشر مشکلتر است.

آدم کردن نوعی خاص از تربیت است که بسیار عمیق است. پس، از