تفاوت دوم این است که آیینه فقط صور را منعکس میکند (آنهم صور به معنی شکلها و حجمها را نه صور به معنی صوتها، بویها، مزهها را) و نه معانی را مثلًا علم را، عشق و محبت را، لذت و رنج را، درد و آرامش را. البته این تفاوت چندان ارزش فلسفی ندارد.

سومین تفاوت در خودیابی است:

تفاوت سوم که مهم است و ارزش فلسفی دارد این است که آیینه نمیتواند خودیاب باشد و خود را در خود بیابد و منعکس سازد ولی ذهن انسان خودیاب و خودآگاه است. خودآگاهی ذهن انسان از نظر فلاسفه دلیل بر این است که اساساً حساب ذهن از حساب امور مادی جداست و آگاهی هرگز به این شکل نیست که تصویری از اشیاء در جایی منعکس شود؛ یعنی تصویرات منعکسه مانند تصویر جلیدیه و غیره مقدمه ذهن و ادراکات ذهنی است نه عین ادراکات ذهنی.

در خودآگاهی، آگاه و آگاهی و آگاه شده یک چیز است نه سه چیز:

زیرا خودآگاهی نمیتواند به این صورت باشد که نفس از خود آگاه شود به این صورت که تصویری از خود در خود ترسیم کند به این معنی که آگاه، آگاهی، آگاهی شده سه چیز باشد آنچنان که در سایر اشیاء هست که سه چیز است و به اصطلاح علم نفس به آنها علم حصولی است.

برهان بر اینکه علم نفس به ذات خود، حضوری است.:

از آن جهت که به هر چیزی که به نحو مزبور آگاهی پیدا میکند به این نحو است که آن آگاهی را منتسب و متعلق و مضاف به خود پیدا میکند و مقرون است به آگاهی از خود، بلکه آگاهی از خود قبل از آگاهی از آن چیز است، پس اگر بخواهد از خود به وسیله یک آگاهی آگاه شود لازم میآید که قبلًا از خود آگاه باشد، زیرا آن صورت از خود را مانند هر صورت دیگر وابسته به خود- نه مطلق- درک میکند پس خود حصولی را وابسته به خود دیگر درک میکند که اگر آن نیز حصولی باشد باید وابسته به خود دیگر باشد و در نهایت امر باید خود را بدون صورت و تصویر آگاه باشد، یعنی خود انسان جوهر و ذاتش عین آگاهی است.

ذهن قادر است خود را بدون وساطت تصویر دریابد:

پس لازمه خودآگاهی آگاهی بدون وساطت تصویر است. پس تفاوت ذهن و آیینه صرفاً در این نیست که ذهن میتواند تصویری از خود در خود ترسیم کند و