یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٩ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٢٧٩

پس فرق خداپرست موحد و عالم غیرخداپرست امروزی در این شد که اولی افعال را به صیغه معلوم و با ذکر فاعل بیان میکند و دومی به صیغه مجهول حرف میزند ....

اشکالی که دانشمندان غیرخداپرست دارند این است که میگویند چگونه کسی را که نمیشناسیم و نمیتوانیم وصف کنیم قبول نماییم؟ بعلاوه وقتی به خدا قائل شدیم باید پی این برویم که او از کجا آمده و چگونه درست شده است؟ پس چون مسئله حل نمیشود و نقطه مجهول یک مرحله عقب میرود، بهتر است پای خود را از حدود محسوسات طبیعت فراتر نگذاریم و از وجود و عدم خدا فعلًا صحبت نکنیم ..

در جواب آقایان باید گفت: اولًا هیچ پیغمبری (و بنابراین خود خدا) نخواسته ما خدا را کما هو بشناسیم و وصف کنیم، سهل است که منع هم کردهاند و آنچه را ما بتوانیم وصف یا درک کنیم ناچار از نوع خودمان است پس خدا نیست. بنابراین توقع چنین معرفتی را فعلًا نباید از خود داشته باشیم ..

ثانیاً وقتی عقب و جلو رفتن مجهول تفاوت نمیکند [١] چرا برخلاف عادت و معمولی که در همه چیز و همه جا داشته برای هر فعلی فاعلی و برای هر نظمی ناظمی را سراغ میدهیم، در مورد فاعل کل و ناظم اصلی اینقدر لجاج به خرج بدهیم و تکبر و تجاهل نماییم؟ وقتی به قانون احترام میگذاریم، چرا به قانونگذار بیاعتنا باشیم؟.

اولًا مادیین منکر این نظم که نظم فاعلی و ناشی از علیت فاعلی است نیستند.