یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢٥ - احتجاجات قرآن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٤٢٤

تحصیل معلومات در ساختمان و خلقت موجودات جهان دعوت میکند و میفرماید اگر انسان به نظاماتی که در خلقت این مخلوقات به کار رفته است دقت کند، میفهمد که تقدیر و تدبیری در خلقت این موجودات به کار رفته است، و به همین جهت قرآن کریم این مخلوقات و نظامات موجود در آنها را به عنوان «آیات» یعنی نشانههای حکمت و تدبیر و تقدیر الهی یاد میکند. آیات قرآن در این موضوع خیلی زیاد است. کافی است فعلًا شما را به آیات ٢٠- ٢٥ از سوره مبارکه روم و به آیه ١٦٤ از سوره مبارکه بقره ارجاع کنیم ..

ب. آیهای است که منطبق بر برهان خلف است، یعنی مدعا را از راه ابطال نقطه مقابلش اثبات میکند. در این آیه، توحید از راه محال بودن تعدد خدا اثبات شده است. آن آیه، آیه ٢٢ از سوره انبیاء است، میفرماید: لو کان فیهما الهة الّا اللَّه لفسدتا یعنی اگر در آسمان و زمین (مقصود همه عوالم علوی و سفلی وجود است) خدایان دیگری غیر از خدا میبود آنها فاسد و فانی و معدوم میشدند، یعنی تعدد خدا و مبدأ سبب فساد عالم میگردد و چون عالم باقی است و به نظام خود ادامه میدهد پس تعدد نیست و یگانگی است ..

این برهان احتیاج به توضیح دارد. در این آیه میان تعدد خدا و فساد عالم تلازم شده است. اکنون باید ببینیم چگونه تعدد واجب الوجود مستلزم فساد و خراب عالم است ..

رجوع شود به الاتقان، صفحات ١٣٥- ١٣٧ ..

در کتاب ابن تیمیه، تألیف شیخ محمد ابو زهره، در پاورقیها احیاناً مثل صفحه ٣٠١ ارجاع میکند به کتابی تألیف خودش به نام تاریخ الجدل. مراجعه شود.