یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠ - اسلام و عمل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٥٠

به خدا و پیغمبر و معاد را کافی دانستند و عوام شیعه محبت و ولایت امیرالمؤمنین را بهانه کردند و صوفیه موضوع صفای قلب و وصول به حقیقت را.

عقاید افراط و تفریطی درباره عمل و ایمان:

دسته دوم برای عمل ارزش قائل شدند و در این جهت افراط کردند. بعضی مثل خوارج به این شکل افراط کردند که مرتکب کبیره را کافر دانستند، کما اینکه بعضی از متکلمین غیرخوارج نیز به منزلةٌ بین منزلتین قائل شدند ..

افراط دسته دیگر این بود که ارزش اعتقاد و ایمان را نفی کردند.

در عصر اخیر این فکر شایع شده است. بعضی از این گروه گفتند جز عمل نیک چیزی استحقاق پاداش در آخرت نمیآورد حتی ایمان به خدا، همه مقدمهاند. خداوند کسی را به خاطر نشناختن خودش عذاب نمیکند. علیهذا اگر یک نفر مادی مسلک نیکوکار باشد اهل بهشت است، هم به حکم عقل و هم به حکم قرآن. اما حکم عقل، زیرا عقل مستقل است به حسن احسان و استحقاق پاداش محسن. و به عبارت دیگر همان طوری که عدلیه اعتراف دارند حسنه بودن حسناتْ ذاتی آنهاست. همان طوری که امر خدا سبب نمیشود که حسنه حسنه بشود، ایمان و اعتقاد به خدا نیز تأثیری در حسنه بودن راستی و درستی و عدل و احسان، و سیئه بودن دروغ و خیانت و ظلم و تجاوز ندارد ..

اما حکم قرآن، از آن جهت که صریح قرآن است: انا لانضیع اجر من احسن عملًا یا: ان اللَّه لایضیع اجر المحسنین یا: ان کتاب الابرار لفی علّیین یا: فمن یعمل مثقال ذرة خیراً یره ... این جمله یک کبرای کلی است و ضمیمه میشود با صغریاتی، به این ترتیب که فلان شخص مادی فلان خدمت بهداشتی یا فرهنگی یا سیاسی را به بشریت کرده است و این کار خوب است، و از طرفی به حکم قرآن هر عامل کار خوبی در نزد خدا پاداش دارد، پس این شخص مادی در نزد خدا پاداش دارد. عدهای ممکن است اعتقاد [پیدا] کنند که مثلًا مارکس به حکم اینکه به حمایت کارگران و مبارزه با سرمایه داران ستمگر برخاسته است و