یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٢ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ١٥٢

گشت مبدل آب این جو چند بار عکس ماه و عکس اختر برقرار.

٣. رجوع شود به جلد ٦ المیزان، صفحه ١٩١ ... بحثهای نه گانهای درباره نفس دارد ..

توحید در عبادت، یکتاپرستی

کارهایی که انسان انجام میدهد بر دو قسم است. یک نوع کارهای عادی است که حاوی معنی خاص نیست؛ معنی آن کار جز خودش چیز دیگر نیست، یعنی دلالت بر چیز دیگر نیست، نظیر لفظی است که به اصطلاح مهمل است و برای یک معنی وضع نشده است و دلالت بر هیچ معنی ندارد. چنین لفظی فقط لفظ است اما کلمه نیست. خوردن، پوشیدن، نوشیدن، راه رفتن، حرکت دست و پا از این قبیل است. جویدن غذا صرفاً جویدن غذاست. این کار را انسان نمیکند برای اینکه یک چیز دیگر را با این کار بفهماند. این کار «دلالت» بر چیزی ندارد. ولی پارهای کارها در حکم لفظ مستعمل یعنی در حکم کلمه است، معنیدار است، از قبیل همز و لمزها، اشارات به گوشه چشم و ابرو و بالاتر: تواضع، تعظیم، دست به علامت سلام بالا بردن، با فروتنی راه رفتن، به مکان فرودین نشستن و امثال اینها برای دلالت بر خودکم بینی، یا خم شدن در مقابل دیگران برای دلالت بر محترم شمردن و عظیم شمردن دیگران ..

این گونه کارها کلماتند و بر چیزی دلالت دارند، خود ماهیتی دارند که از مقولهای است و نوعی حرکت است، مثلًا حرکت اینی است و یا وضعی است و مفهوم و معنیای دارند که از سنخ عظمت یا حقارت و امثال اینهاست همان طوری که کلمات لفظی، خود از سنخ صوت و کیف مسموعند ولی معانی و مفاهیم آنها از سنخهای مختلف جوهر و عرض و ماده و معنی است ..

پرستش نوعی کار معنیدار و مفهومدار است، کاری کلمه گونه