یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٨ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٢٢٨

٣. عقاید و اعمال.

٤. عقل و نقل.

٢٦. رجوع شود به کتاب سرنوشت بشر..

٢٧. آقای صدر واثقی در یادداشتهای خود درباره سید جمال الدین اسدآبادی، ترجمه مقالهای از سید جمال درباره قضا و قدر [را] به قلم شخصی به نام سید ابوالقاسم فرزانه یزدی نقل میکند (بهطور خلاصه). آن مقاله را در چهارده صفحه از کتابخانه مدرسه سپهسالار فیش ٤٥٣٥ نقل میکند. ظاهراً این مقاله از مجله عروة الوثقی ترجمه شده (به خود «عروة الوثقی» مراجعه شود) ..

در آن مقاله مقدمتاً میگوید که:.

بسیاری از عقاید و افکار پاک که قاعده کمالند وقتی بر نفوس پلید و مبتلا به صفات زشت و خیالات واهی عرضه شود آلوده میگردد و خود عاملی دیگر برای کارهای زشت دیگری میشود. بی خبران گمان میکنند که خاصیت آن عقیده این آثار زشت است، نمیدانند تقصیر آن عقیده نیست بلکه آن روحیه پلید و ضمائم آن عقیده و بالاخره عدم قابلیت محل، اینچنین تأثیر معکوس بخشیده است. سرچشمه تحریفات در اصول ادیان و بدعتها در مذهب حقه همین امر است ..

... عقیده به قضا و قدر یکی از آن عقاید حقه است که مورد اشتباه و موضوع بیخبری جاهلان است. غافلان فرنگی گمانهای خطا بردند و گفتند اعتقاد به تقدیر در میان هر ملتی شایع و راسخ گردد، همت و قوّت و شجاعت و دیگر فضایل از میان آن ملت رخت برمیبندد و صفات ناپسندیده مسلمین همه نتیجه اعتقاد به قضا و قدر است. مسلمین، امروز بینوا و تهیدست و در قوای نظامی و سیاسی ضعیفتر از ملل فرنگ شدهاند و فساد اخلاق و دروغ و نیرنگ و کینه و دشمنی و تفرقه