یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٩ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٢١٩

بعد از این آیه میفرماید:.

و لو شاء ربک لامن من فی الارض کلهم جمیعاً أفانت تکره الناس حتی یکونوا مؤمنین..

این دو آیه از لحاظ قضا و قدر قابل توجه و مطالعه است ..

از همه بالاتر آن چیزی است که در معارف اسلامی درباره دعا و صدقات آمده که تغییر دهنده قضاست. این نوع تغییر و تبدیل قضا از مختصات دینی و اسلامی است:.

و اذا سئلک عبادی عنی فانی قریب اجیب دعوة الداع اذا دعان ....

و همان طوری که قبلًا گفته شد تمام قائلین به اصل علیت عمومی قضا و قدری هستند، حداقل این است که قضا و قدر عینی مادی را قائل باشند هرچند به قضا و قدر علمی الهی معتقد نباشند، و این جهت منشأ تفاوت نمیشود در اینکه انسان مؤثر در سرنوشت خود باشد یا نباشد و اینکه انسان بتواند سرنوشت خود را تغییر دهد یا نتواند. پس این گونه اعتقاد به سرنوشت عامل بدبختی نیست، بلکه عامل خوشبختی است چون طبق این اعتقاد، انسان و صفات و حالات او در سرنوشت او مؤثر هستند و رابطه اینها با سرنوشت ضروری است ..

١٩. مولوی میگوید:

هست زاهد را غم پایان کار تا چه باشد حال او روز شمار