یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٩ - قرآن چگونه به تنهایی نهضتی به وجود آورد؟

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٣٩٩

قرآن چگونه به تنهایی نهضتی به وجود آورد؟

امروز برای اینکه نهضتی در مردم ایجاد شود (نه تنها شورش و انقلاب و به تعبیر امیرالمؤمنین علیه السلام غوغاء ...)، نهضتی که مسلک و عقیده و هدفی داشته باشد، سالها مبارزه پیگیر داشته باشد، قدم به قدم منظماً جلو برود و برنامه بدهد، با هرج و مرج فرق داشته باشد، جامعهای پی ریزی کند و بسازد که قرنها دوام پیدا کند و تمدنی عالی به وجود آورد، به مقدماتی احتیاج است، مدرسه و مکتب و محیط دانشگاه و دانشجویی و روزنامه و مجله و تبلیغات رادیویی و کتابهای انقلابی و تاریخی و زنگ خطرها لازم است. ولی قرآن به تنهایی، هم مکتب و مدرسه بود، هم دانشگاه بود، هم کار مجله و روزنامه کرد و هم کار کتابهای انقلابی و تاریخی و هم زنگ خطر بود.

نه اینکه قرآن چیزی بود که از همه اینها نیابت کرد نظیر عقیده معتزله در ذات باری نسبت به صفات وی، بلکه به تنهایی و اختصار و لُبّ لباب همه اینها واقعاً قرآن تعلیم و مدرسه و آموزش بود، واقعاً قرآن درهای نوی به روی افراد باز کرد همان طوری که دانشگاه درهای جدیدی به روی دانشجویان باز میکند که با مردم عادی فرق میکنند.

واقعاً قرآن مانند یک روزنامه انقلابی از حوادث روز برای انقلاب جامعه استفاده کرد [١]، مظالم زمان را برشمرد [٢]. آیاتی از قرآن هست نسبت به کفار زمان که عالیترین روح انقلاب را دارد. واقعاً هم قرآن آنجا که نخبههایی از قضایایی مانند قضایای ابراهیم و موسی و غیرهما نقل میکند حکم یک کتاب انقلاب تاریخی را دارد. راستی قرآن اعلام خطر و انذار است، بلکه با انذار آغاز میشود: قم فأنذر..

قرآن، هم کتاب موعظه است و هم کتاب حماسه و هم کتاب تاریخ و هم کتاب علم و فلسفه و توجه دادن به آیات کون.