یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١٠ - احتجاجات قرآن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٤٠٩

و. از راه فطرت- أ فی اللَّه شک فاطر السموات و الارض..

٤. قرآن راههایی که منجر به خطای در ماده [١] میشود و منشأ لغزش میگردد ذکر میکند:.

الف. تقلید اسلاف.

ب. تقلید از زورمندان و تبعیت از بزرگان.

ج. پیروی از ظن و گمان و تخمین نه از یقین.

د. هواهای نفسانی و مرض قلب و «خروج از بیطرفی» ترازوی عقل.

ه. سرعت در قضاوت با نبودن دلیل کافی و به عبارت دیگر علم ناقص. سوره نجم: مبَلغ علم و آیات عدم علم به جای علم به عدم (آیات شک).

احتجاجات قرآن

این مبحث بخشی است از احتجاجات اسلامی. احتجاجات اسلامی شامل قسمتهای دیگر نیز هست مانند احتجاجات نبوی، احتجاجات ائمه، احتجاجات علمای کلام ..

احتجاج یا استدلال، کار عقل و نیروی خرد و برای و وسیله قانع ساختن اذهان از جنبه تعقل و تفکر است. از این رو اول باید ببینیم قرآن برای عقل و خرد اصالت و سندیت و حجیت قائل هست یا مانند بعضی آیینها و فرقهها عقل و خرد را تحقیر میکند و برای آن- لااقل در قلمرو مسائل و عقاید دینی- ارزشی قائل نیست.

ارزش عقل از نظر قرآن:

چنانکه میدانیم در برخی روشها و آیینها حوزه معتقدات دینی را صرفاً قلمرو تسلیم و ایمان میدانند و دستگاه عقل و استدلال را از