یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١٢ - احتجاجات قرآن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٤١١

و ما کان لنفس ان تؤمن الّا باذن اللَّه و یجعل الرجس علی الذین لایعقلون..

یعنی هیچ نفسی را نرسد که ایمان بیاورد مگر با اجازه الهی، و خداوند بر آنها که تعقل نمیکنند پلیدی قرار میدهد ..

آیه دیگر آیه ٢٢ از سوره انفال است:.

ان شر الدواب عند اللَّه الصم البکم الذین لایعقلون..

بدترین جنبندگان در نزد خدا آن کران و لالانی هستند که تعقل نمیکنند ..

علاوه بر این، قرآن در بیانات خود روشهای عقلی را به کار میبرد، زیرا اولًا بسیاری از مطالب را با دلیل عقلی اثبات میکند مانند ادلهای که برای اثبات توحید یا معاد یا نبوت یا ابطال دلیل مخالفین ذکر میکند و این قسمت بعداً مشروحاً ذکر خواهد شد، و ثانیاً تاریخ و سرگذشت بشر را با طرز منطقی مبنی بر روابط علّی و معلولی قضایا تفسیر میکند. در این زمینه آیات زیادی هست و برای نمونه این آیات ذکر میشود:.

الف. آیه ١٦ از سوره بنی اسرائیل:.

و اذا اردنا ان نهلک قریة امرنا مترفیها ففسقوا فیها فحق علیها القول فدمّرناها تدمیراً..

یعنی آنگاه که بخواهیم اجتماعی را هلاک سازیم (یعنی مقدمه هلاک یک اجتماع این است) افراد متنعم و تن پرور و اسرافکار آنها را مأمور و مسئول قرار میدهیم (یعنی آن طبقه زمام کارها را به دست میگیرند و سررشتهدار کارها میشوند) و آنها به فسق و فجور و شهوترانی و خوشگذرانی میپردازند و سخن ما درباره آنها راست میآید و ما آنها را هلاک میکنیم