یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٩ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ١٩٩

المذنب، تلک مقالة اخوان عبدة الاوثان و خصماء الرحمان و حزب الشیطان و قدریة هذه الامة و مجوسها، ان اللَّه تبارک و تعالی کلّف تخییراً و نهی تحذیراً و اعطی علی القلیل کثیراً و لم یعص مغلوباً و لم یطع مکرهاً و لم یملّک مفوضاً و لم یخلق السموات و الارض و ما بینهما باطلًا و لم یبعث النبیین مبشرین و منذرین عبثاً «ذلک ظن الذین کفروا فویل للذین کفروا من النار». فانشأ الشیخ یقول:

انت الامام الذی نرجو بطاعة یوم النجاة [١] من الرحمن غفرانا

اوضحت من امرنا ما کان ملتسبا جزاک ربک بالاحسان احسانا [٢].

٢. راغب در مفردات، ماده قضی:.

القضاء فصل الامر قولًا کان او فعلًا [٣] و کل منهما علی وجهین الهی و بشری، فمن القول الالهی قوله: و قضی ربک الّا تعبدوا الّا ایاه و قال: و قضینا الی بنی اسرائیل فی الکتاب ... و من الفعل الالهی قوله: واللَّه یقضی بالحق و الذین یدعون من دونه لایقضون بشیء، و قوله: فقضیهن سبع سموات ... و من القول البشری نحو قضی الحاکم بکذا ... و من الفعل البشری: فاذا قضیتم مناسککم. ثم لیقضوا تفثهم و لیوفوا نذورهم ... و القضاء

---

[١] النشور (ظ)[٢] این حدیث از روی مرآة العقول (ص ١٠٨) استنساخ شد. رجوع شود به کافی، باب «الجبر و القدر و الامر بین الامرین» (باب ٢٩) و شرح اصول کافی ملاصدرا، حدیث نمره ٣٩٤.[٣] بنابراین علت اینکه به تحتّم معلول از ناحیه علت قضا گفته میشود، این است که به نحوی از انحاء امر معلول در مرتبه ذات علت فیصله [داده] شده است. و علت اینکه به تقدّر معلول چون به علت نسبت داده شود تقدیر میگویند، این است که معلول به واسطه ذات علت اندازه گیری میشود.